Trung Quốc trả đũa Tòa Thánh về vấn đề bổ nhiệm giám mục

October 14, 2011 

Trung Quốc có tiếng là ăn miếng trả miếng. Hiện nay trong khi đấu tranh chính trị nội bộ tăng cao trước cuộc chuyển giao quyền lực vào năm 2012, Trung Quốc không ngần ngại trả đũa bất kỳ người nào dám chống ý họ.

Từ đầu tháng 6, Trung Quốc đã nhiều lần trả đũa Tòa Thánh vì từ chối một số ứng viên do Bắc Kinh muốn phong chức giám mục và đặc biệt là việc ra vạ tuyệt thông cho hai giám mục được tấn phong dưới áp lực của họ mà không có sự chấp thuận của Đức Thánh cha hồi tháng 6 và 7.

Trang tin điện tử Vatican Insider biết được Bắc Kinh đã lập một danh sách đen gồm khoảng 20 người, đa số là linh mục, được xem là có liên hệ với Tòa Thánh cách nào đó, và là những người họ không muốn cho nhập cảnh để trả đũa hành động của Tòa Thánh.

Từ tháng 6, Bắc Kinh đã ngăn không cho 9 linh mục vào đại lục, mặc dù tất cả đều có visa hợp lệ. Trong đó có bốn linh mục người Ý, bốn người gốc Trung Quốc, và một người Pháp. Phần lớn đang sống ở Hồng Kông.

Bảy người bị chặn tại các cửa khẩu ở đại lục, và thu visa nhập cảnh mà không hề giải thích. Hai người bị chặn tại sân bay Bắc Kinh, hủy visa và đưa lên máy bay trở về chỗ cũ.

Tin tức về các cuộc trả đũa gần đây nhất được lan truyền trong giới ngoại giao và Giáo hội trong các tháng hè. Một số linh mục đã chọn cách giấu tên hay không công khai việc mình bị ngăn chặn vì sợ mất cơ hội trở lại Trung Quốc sau này, hay làm cho tình hình thêm trầm trọng. Tòa Thánh cũng chưa bình luận về sự việc này.

Người đầu tiên báo tin là linh mục Franco Mella, thừa sai người Ý 62 tuổi sống ở Hồng Kông thường xuyên sang Trung Quốc trong 20 năm qua. Ngài là nhà hoạt động xã hội nổi tiếng và là người can đảm bảo vệ quyền lưu trú của trẻ em con của lao động di dân sinh ra ở đại lục được đoàn tụ với gia đình ở Hồng Kông, ngài bị chặn không được vào đại lục tại Shenzen ở tỉnh Quảng Đông vào cuối tháng 7. Trước đó ngài có tham gia biểu tình ở Hồng Kông chống các lễ phong chức giám mục bất hợp thức ở đại lục. Ngài lên án vi phạm quyền lợi của ngài trên các phương tiện truyền thông, và được khuyên không nên xin cấp lại visa ít nhất hai năm tới.

Tương tự, linh mục người Pháp Bruno Lepeu, bề trên hội Thừa sai Hải ngoại Paris ở Hồng Kông, sống và làm việc tại đây 17 năm nay, đã bị ngăn không thể vào đại lục cũng trong thời gian này. Ngài nói visa nhập cảnh của ngài đã bị hủy trong lần công bố với hội của ngài gần đây.

Bốn linh mục gốc Trung Quốc cũng bị từ chối nhập cảnh vào đại lục, trong đó có cha Peter Choy Wai-Man, giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Công giáo của đại học Trung Quốc tại Hồng Kông. Visa của họ bị tịch thu tại biên giới mà không được giải thích gì cả.

Trường hợp của linh mục người Ý Gianni Criveller có hơi khác. Là một học giả về lịch sử Kitô giáo ở Trung Quốc được quốc tế công nhận, ngài được cấp visa làm viện sĩ tại Bắc Kinh, và tham gia chương trình nghiên cứu chuyên ngành tại một trong các trường đại học uy tín của thành phố này. Sau chuyến thăm Hồng Kông trở về vào cuối tháng 7, ngài bị chặn lại tại sân bay Bắc Kinh, bị câu lưu qua đêm ở đó và sáng hôm sau bị buộc phải lên chuyến bay đầu tiên trở lại Hồng Kông, và cũng không được giải thích gì cả.

Tôn trọng người cao tuổi vốn là một phần trong văn hóa Trung Quốc có ít nhất là từ thời Khổng Tử (557-479 trước công nguyên), nhưng đáng tiếc truyền thống cao quý này cũng bị bác bỏ khi Bắc Kinh trả đũa Tòa Thánh.

Hồi giữa tháng 9, giới chức Trung Quốc đã ngăn không cho linh mục thừa sai người Ý Angelo S. Lazzarotto, 86 tuổi, nhập cảnh. Ngài đi từ Milan đến Trung Quốc cùng với một nhóm đông người hành hương nhưng bị từ chối cho nhập cảnh tại sân bay quốc tế Bắc Kinh mặc dù ngài đã được cấp visa hai tuần trước đó. Ba giờ sau ngài buộc phải lên chuyến bay sau đó để trở về nhà. Một thử thách khó chịu đối với một người ở tuổi ngài! Cha Lazzarotto là học giả xuất sắc về Trung Quốc có nhiều bạn bè ở đại lục. Từ năm 1978, năm nào ngài cũng đến Trung Quốc. Đây là lần đầu tiên ngài bị từ chối nhập cảnh.

Trong một diễn biến khác, không trực tiếp liên quan đến chuyện của chín linh mục ở trên nhưng cũng rất đáng quan tâm, đó là vụ Bắc Kinh từ chối cấp visa nhập cảnh cho Đức Hồng y 87 tuổi Paul Shan Kuo-hsi sinh ra tại đại lục nhưng sống ở Đài Loan. Từ năm 2006, Đức Hồng y đáng kính đã kiên cường vật lộn với căn bệnh ung thư phổi và ước muốn được trở về thăm sinh quán ở Bộc Dương, đông bắc Hà Nam, một lần cuối trước khi chết; ngài đã không về quê từ năm 1975.

Hồi tháng 9-2010, Trưởng Ban tôn giáo chính phủ Wang Zuo’an thăm Đức Hồng y ở Đài Loan và mời ngài sang thăm đại lục. Tháng 1-2011, ngài lại được Liu Yuanlong, phó chủ tịch kiêm tổng thư ký Hội Công giáo yêu nước Trung Quốc (CCPA) mời một lần nữa.

Ngay sau đó, do có khả năng chống chọi ung thư phi thường, Đức Hồng y được mời nói chuyện tại các trường đại học Thượng Hải và Hạ Môn về cách sống chung với ung thư. Ngài còn dự định dâng Thánh lễ chung với người bạn cùng lớp cũ là huyền thoại giám mục của Thượng Hải, Đức cha Jin Luxian. Trung Quốc cũng muốn ngài thăm Bắc Kinh, nơi ngài dự kiến gặp gỡ ban lãnh đạo của CCPA. Về phần mình, Đức Hồng y không muốn bị lôi kéo vào các mục đích chính trị trong chuyến thăm nên quyết định không đi Bắc Kinh và sau đó đã không được cấp visa nhập cảnh.

Những hành động mang tính đàn áp này chỉ mới được áp dụng khi quan hệ giữa Trung Quốc và Tòa Thánh ngày càng căng thẳng trong gần một năm qua. Trước đó, từ cuối năm 2006 đến tháng 10-2010, quan hệ giữa hai bên gần như luôn tiến triển tích cực; mỗi bên chấp nhận một phương pháp thực dụng, và nhất trí công nhận hơn 10 ứng viên giám mục. Nhưng hai bên không thể đi đến một thỏa thuận chung có thể chấp nhận được về vấn đề chính là bổ nhiệm giám mục.

Tuy nhiên, quan hệ bắt đầu lạnh đi khi Bắc Kinh bác bỏ những phản đối của Tòa Thánh và xúc tiến tấn phong linh mục Guo Jincai làm giám mục của giáo phận Thừa Đức mà không có sự chấp thuận của Đức Thánh cha hôm 20-11 năm ngoái. Tòa Thánh đã phản ứng kịch liệt.

Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi nhà chức trách Trung Quốc một lần nữa phớt lờ phản đối của Tòa Thánh và đã tổ chức Đại hội đại biểu Công giáo toàn quốc lần thứ 8 tại Bắc Kinh từ 8-9/12/2010, bầu ban lãnh đạo mới của CCPA và Hội đồng Giám mục Công giáo Trung Quốc; cả hai tổ chức này đều không được Tòa Thánh công nhận. Ban lãnh đạo mới tuyên bố rõ rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục bầu và tấn phong giám mục, cho dù có hay không có sự đồng ý của Đức Thánh cha.

Trong khi Tòa Thánh khẳng định Tòa Thánh thi hành quyền bổ nhiệm giám mục trong phạm vi hoàn toàn tôn giáo, không phải chính trị và tuyên bố các cuộc bổ nhiệm giám mục bất hợp thức phải chịu vạ tuyệt thông, thì Bắc Kinh đã nhìn sự việc khác hẳn bằng con mắt chính trị, xem đây là việc nước ngoài can thiệp nội bộ của Trung Quốc.

Trước đây, khi đối mặt với những vấn đề tranh giành, Trung Quốc thường tìm một giải pháp “hai bên cùng có lợi”. Tuy nhiên, qua các sự việc ở trên, nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi liệu Bắc Kinh có bỏ biện pháp đó trong khi đối phó với Tòa Thánh hay không.

Nhưng nhiều người cả trong lẫn ngoài Trung Quốc đang hy vọng những tranh chấp trên có thể được hóa giải và Tòa Thánh và Trung Quốc cuối cùng có thể thương lượng một thỏa thuận có thể được cả hai bên chấp nhận cho vấn đề bổ nhiệm giám mục vốn là tâm điểm xung đột giữa hai bên trong hơn 50 năm qua.

Tin nổi bật
Liên lạc
Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây
Invite a Friend
UCAN India Books Online