UCAN Vietnam Catholic Church News
Happy Easter to all

Cân bằng giữa hòa giải và công lý ở Myanmar

Sẽ không tiến triển nếu không chịu trách nhiệm về những hành động tàn ác trước đây
Tags: , , , ,

August 22, 2013 

John Zaw và Thomas Toe từ Yangon, Myanmar 

Cân bằng giữa hòa giải và công lý ở Myanmar thumbnail

Aung San Suu Kyi xem triển lãm ảnh ở Yangon tại lễ kỷ niệm 25 năm cuộc nổi dậy đòi dân chủ vào tháng 8-1988 (Ảnh AFP/Soe Than Win)

Khi bầu khí phấn khích xung quanh lễ kỷ niệm cuộc nổi dậy “8-8-88” được phép công khai tổ chức đầu tiên tại Myanmar bắt đầu lắng xuống, nhiều người tự hỏi biến cố then chốt đó thật sự để lại những gì cho một đất nước chuyển tiếp khó khăn từ một nhà nước không được mọi người chấp nhận sang một đất nước dân chủ hoàn toàn.

Khoảng 3.000 người bị thiệt mạng trong cuộc nổi dậy vào ngày 8-8-1988, khi binh lính nã súng vào người biểu tình ủng hộ dân chủ không có vũ trang. Đây không phải là lần đầu tiên việc này xảy ra tại Myanmar, và cũng không phải là lần cuối cùng.

Hàng ngàn người bị bắt giữ và bị phạt tù dài hạn, khi các tướng lĩnh cầm quyền trong nước này siết chặt quyền kiểm soát. Họ bác bỏ sự thắng cử áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NLD) của bà Aung San Suu Kyi và hết sức thù ghét đối với bất kỳ nhà bất đồng chính kiến nào sau này.

Giờ đây, nhiều người trong các vị tướng đó cởi bỏ quân phục, tham gia chính trị và kêu gọi đất nước và cộng đồng quốc tế quên đi dĩ vãng bằng cách tán dương hòa giải và đoàn kết dân tộc.

Điều mà những cựu quân nhân này chưa làm là thừa nhận vai trò của họ trong các tội ác trong quá khứ, theo một số nhà hoạt động sinh viên trước đây.

Bo Kyi, thư ký chung của Hội Trợ giúp tù nhân chính trị (Miến Điện) đặt trụ sở ở Thái Lan và cũng là cựu tù nhân chính trị từng ngồi tù bảy năm, nói hòa giải thật sự cần cả hai. Không phải vì trả thù nhưng là vì sự thật, ông nói thêm.

“Thật quá cực đoan khi nói chúng ta phải quên quá khứ. Nếu không có quá khứ, thì không có hiện tại hay tương lai. Làm sao các thế hệ sau này biết về cuộc đấu tranh đưa chúng ta đến chỗ như hôm nay nếu chúng ta quên quá khứ?” ông hỏi.

Hòa giải, và quan trọng hơn là trách nhiệm, còn đòi hỏi những nỗ lực bù đắp cho sự tổn hại mà những người vô tội bị thiệt mạng hay ngồi tù nhiều năm đã phải gánh chịu.

Chính phủ phải xem xét bồi thường cho các tù nhân chính trị, chăm sóc sức khỏe cho những người bị mắc bệnh nhưng không được điều trị trong lúc ngồi tù và giúp chăm sóc gia đình họ, Bo Kyi nói.

“Nếu các nhà cầm quyền quân sự trước đây tiết lộ sự thật và thừa nhận việc làm sai trái của họ trong quá khứ, tôi tin rằng người dân Myanmar sẽ tha thứ cho họ. Đến khi đó chúng ta mới có thể tạo được bầu khí tin cậy và hướng đến mục tiêu hòa giải”, ông nói.

Vấn đề tin cậy là nền tảng cho quá trình cải cách của Myanmar, theo Patrick Pierce, đứng đầu Chương trình Myanmar tại Trung tâm Công lý quá độ quốc tế (ICTJ), nhóm ủng hộ ở New York.

“Thành công của việc cải cách và quá trình hòa bình phụ thuộc hoàn toàn vào lòng tin của công chúng”, Pierce nói.

Nhưng trách nhiệm là một vấn đề hóc búa, rắc rối bởi việc hùng biện về hòa giải và đoàn kết dân tộc, và vì lo sợ nói về công lý có thể chặn đứng những nỗ lực cải cách dân chủ hiện nay.

Đối với một số nhóm nhân quyền quốc tế và các nhà quan sát bên ngoài, thì vấn đề này ít phức tạp hơn.

“Các vụ giết hại tập thể cách đây 25 năm ở Miến Điện là vết thương chưa được chữa lành đang thách thức tài hùng biện cải cách của chính phủ”, Brad Adams, giám đốc đặc trách khu vực châu Á của tổ chức Theo dõi Nhân quyền ở New York, nói trong thông cáo trước lễ kỷ niệm sự kiện 8-8-88 năm nay.

“Chính phủ cần bỏ đi chiêu bài phủ nhận những việc lạm dụng của quân đội trong 50 năm qua bằng cách chứng tỏ mình đứng về phía người dân Miến Điện chứ không đứng về phe những kẻ giết người trong quá khứ”.

Tổng thống Thein Sein, người đang được xem là một nhà cải cách thật sự, được mời sang thăm Mỹ và châu Âu và được gọi là một trong 100 người có ảnh hưởng nhất trên tạp chí Time.

Tuy nhiên, ông còn “nổi bật” trong cuộc đàn áp hồi tháng 8-1988, theo bức điện tín ngoại giao của Mỹ bị rò rỉ từ tháng 10-2004.

“Thiếu tá Thein Sein lúc đó là chỉ huy Sư đoàn Bộ binh 55, một trong những tổ chức nòng cốt trung thành với Đảng Chương trình xã hội Miến Điện (đảng cầm quyền ở Myanmar trong thời gian xảy ra cuộc nổi dậy). Trong vai trò đó, ông nổi tiếng như Soe Win trong cuộc đàn áp chống cuộc nổi dậy ủng hộ dân chủ năm 1988”, theo bức điện tín trên Wikileaks.

Và tổng thống theo cải cách của Myanmar nghĩ gì về những hành động của quân đội Myanmar cách đây 25 năm?

Trong bài diễn văn đầu tiên trước quốc hội mới của nước này hôm 30-3-2011, ông khen ngợi họ.

“Cũng vào năm 1988, chính quyền Tatmadaw (quân sự) đã cứu đất nước này khỏi tình trạng suy thoái trong nhiều lĩnh vực và đã tái thiết đất nước”, ông nói.

Ông Thein Sein còn nói nhiều hơn trong cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Pháp France 2 hồi tháng 2 năm nay.

“Theo quan điểm của chúng tôi, chúng tôi hành động vì lợi ích của người dân. Phe đối lập có thể nghĩ chúng tôi đã làm sai nhưng chúng tôi lại nghĩ việc đó mang lại hữu ích cho người dân. Vì thế đó là một chính sách tốt. Không người nào có thể nói ai đúng ai sai”.

Bertil Lintner, nhà báo người Thụy Điển đưa tin về cuộc đàn áp năm 1988 tại Yangon và đã viết nhiều sách nói về Myanmar, nói vấn đề trách nhiệm sẽ không được bỏ qua, mặc dù chính phủ cố tình lờ đi những lời kêu gọi công lý.

“Rõ ràng là những hành động tàn ác xảy ra năm 1988 chưa bị quên, và những người cầm quyền không thể tiếp tục giả vờ coi đây không phải là vấn đề, hay giống như Tổng thống Thein Sein, tiếp tục khẳng định quân đội ‘đã cứu đất nước’ bằng cách giết hại những người biểu tình không có vũ trang”, tổ chức truyền thông Myanmar The Irrawaddy trích lời ông phát biểu hồi đầu tháng này trên một bản tin. “Những người chịu trách nhiệm về các vụ thảm sát đó cần được đưa ra trước công lý”. Thế nhưng quan điểm về hòa giải, trách nhiệm và công lý vẫn còn mâu thuẫn giữa các nhà hoạt động, phân tích và chính trị nỗ lực lèo lái đất nước vượt qua những ngọn sóng hung dữ của cuộc cải cách đất nước.

Pierce thuộc ICTJ nói hòa giải và trách nhiệm có thể là “những phương pháp củng cố lẫn nhau dùng để giải quyết quá khứ”, nhưng cả hai cần có sự tin cậy lẫn nhau giống nhau.

“Trách nhiệm tạo ra sự tin cậy đang được mọi người ủng hộ và sẽ có hậu quả nếu làm khác đi, và cuối cùng tôi không biết làm thế nào bạn có thể có hòa giải nếu sự tin cậy cơ bản đó không có”, ông nói.

Pierce lưu ý thêm vấn đề thường bị bỏ qua trong các cuộc thảo luận về công lý và trách nhiệm là vấn đề các nạn nhân bị đối xử tàn bạo trước đây muốn và cần gì.

“Trọng tâm điểm đối với hầu hết những người mà tôi từng nói chuyện với họ về những vấn đề này, từ bộ trưởng và cố vấn chính phủ đến các nạn nhân và nhà hoạt động, là cam kết triển khai các biện pháp đảm bảo các vụ vi phạm nhân quyền không xảy ra nữa”, ông nói.

Sandar Min, nghị sĩ thuộc NLD, nói bà chấp nhận mô hình ‘tha thứ và tiến lên’ để phát triển đất nước.

“Chúng ta không thể bỏ lịch sử, nhưng nếu chúng ta muốn đi đến hòa giải chúng ta không được khơi lại những vết thương cũ, vì chúng ta đang trong giai đoạn quá độ xây dựng đất nước”, bà phát biểu với ucanews.com.

Bà Suu Kyi lặp lại những quan điểm này trong bài phát biểu tại hội trường hội nghị chật ních người ở Yangon trong lễ kỷ niệm 25 năm cuộc nổi dậy vào ngày 8-8.

“Bất kỳ làm chuyện gì, chúng ta cũng đừng oán giận lẫn nhau. Chúng ta sẽ phải chữa lành các vết thương mà đất nước đã phải chịu đựng bằng cách bày tỏ tình thương và bác ái”, bà nói.

Đối với Win Min, nhà cựu hoạt động sinh viên và là nhân chứng các vụ giết hại năm 1988, lễ kỷ niệm trong tháng này không nói về hòa giải cũng không nói về trách nhiệm, những vấn đề chắc chắn sẽ được thảo luận nhiều hơn trong và ngoài nước.

Nó nói về tôn vinh sự hy sinh của những người đi trước, và giữ lời hứa trong khi hy vọng về một nước Myanmar dân chủ có vẻ gần như đã mất, ông nói trong cuộc phỏng vấn với AFP tại lễ kỷ niệm.

“Chúng tôi muốn chia buồn với những người đã khuất hôm nay và cho họ thấy chúng tôi đang hướng tới mục tiêu dân chủ … chúng tôi hứa với họ chúng tôi sẽ tiếp tục”.

Tin bài liên quan: Thể chế dân chủ hình thành ở Miến Điện

Tin nổi bật
Liên lạc
Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây
Invite a Friend
  1. N/A
    chính trị người nghèo đồng tính báng bổ Kitô hữu Việt Nam giáo dục Phật giáo Hòa Bình nạn nhân truyền thông phụ nữ cứu trợ lạm dụng châu Á Vatican II tị nạn bầu cử giáo hoàng khủng bố Bênêđictô XVI xung đột blogger đe dọa trẻ em linh mục Tòa Thánh cầu nguyện tự do tôn giáo tham nhũng Vatican Kitô giáo Đức Thánh cha Phanxicô Đức Phanxicô đối thoại đàn áp Công giáo tôn giáo bạo lực Giáo hội cải cách nhân quyền biểu tình Hồi giáo Trung Quốc
UCAN India Books Online