Tự do báo chí Hồng Kông bị đe dọa khi Trung Quốc tăng cường đàn áp

Các nhà phân tích chỉ ra sự gia tăng cơ chế tự giám sát và lo sợ trả đũa
Tags: , ,

February 14, 2014 

Dennis Chong từ Hồng Kông 

Tự do báo chí Hồng Kông bị đe dọa khi Trung Quốc tăng cường đàn áp thumbnail

Người biểu tình tập trung bên ngoài văn phòng tờ báo tiếng Trung Quốc hồi tháng trước (Ảnh: AFP/Philippe Lopez)

Danh tiếng thành trì tự do báo chí của Hồng Kông đang mất dần do gia tăng cơ chế tự giám sát dưới áp lực từ phía Bắc Kinh và các chủ phương tiện truyền thông miễn cưỡng bỏ kinh doanh ở Trung Quốc, những người trong cuộc cảnh báo.

So với báo chí nhà nước kiểm soát chặt chẽ tại Trung Quốc đại lục, quầy báo và mạng lưới ở Hồng Kông cung cấp rất nhiều nguồn tin cạnh tranh từ khắp lĩnh vực chính trị.

Nhưng các nhà phân tích cảnh báo danh tiếng đó hiện đang bị đe dọa vì các nhà báo ngày càng tránh xa các đề tài có thể khiến đảng Cộng sản tức giận hay ảnh hưởng xấu đến lợi ích thương mại của các tay trùm truyền thông ở đại lục.

Trong tuần này có hai bài báo nhấn mạnh đến bối cảnh truyền thông ngày càng bị hạn chế khoảng 17 năm sau khi thuộc địa cũ của Anh được trao trả cho Trung Quốc, theo một thỏa thuận được cho là đảm bảo quyền độc lập truyền thông và các quyền lợi khác trong nửa thế kỷ.

Hôm thứ Tư, Ủy ban Bảo vệ nhà báo (CPJ) ở New York nói tự do báo chí ở Hồng Kông hiện đang “ở vị trí thấp”, và trích dẫn cơ chế tự giám sát nơi các phóng viên, các mối đe dọa tài chính và bản thân đối với các phương tiện truyền thông và các biện pháp pháp lý có thể cản trở việc đưa tin điều tra.

Tổ chức Reporters Without Borders ở Paris cũng nói quyền độc lập truyền thông ở Hồng Kông “hiện đang gặp nguy hiểm” vì nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này tăng cường kiềm chế việc đưa tin tức quan trọng.

“Đảng Cộng sản Trung Quốc ngày càng chinh phục trưởng đặc khu Hồng Kông và gây áp lực lên các phương tiện truyền thông Hồng Kông … đang ngày càng gây tổn hại cho tính đa nguyên truyền thông ở đó”, tổ chức nói khi phát hành chỉ số tự do báo chí hàng năm.

Theo thỏa thuận giữa London và Bắc Kinh trước khi trao trả Hồng Kông năm 1997, thành phố bán tự trị có 7 triệu dân này được đảm bảo quyền tự do ngôn luận, vốn là quyền mà người dân Trung Quốc đại lục bị từ chối.

Nhưng một loạt vụ việc gần đây đã dấy lên quan ngại, trong đó có vụ Li Wei-ling, người dẫn chương trình nổi tiếng phê bình gay gắt Bắc Kinh, bị đuổi việc tại đài Phát thanh Thương mại hôm thứ Tư. Bà bị sa thải mà không có lý do.

Hồi tháng Giêng, biên tập viên hàng đầu của tờ báo uy tín Ming Pao được thay thế bởi biên tập viên ủng hộ Bắc Kinh đến từ Malaysia, khiến nhân viên phản đối và họ lo sợ động thái này là nỗ lực kiềm chế danh tiếng đưa tin điều tra của tờ báo.

Và cũng trong tháng đó, một tờ báo tự do khác là AM730 nói quảng cáo đã bị một số tổ chức thân Trung Quốc cắt giảm.

Theo báo cáo của CPJ, hơn phân nửa số chủ phương tiện truyền thông của Hồng Kông được giao vai trò trong các tổ chức chính trị của Trung Quốc, khiến họ e ngại làm Bắc Kinh tức giận sẽ đánh mất địa vị đặc quyền và lợi ích thương mại của mình.

Các phương tiện truyền thông ở Hồng Kông và Đài Loan “đã đưa tin toàn diện độc lập về Trung Quốc, lấp khoảng trống do báo chí đại lục bị kiểm soát chặt chẽ để lại”, ủy ban nói và thêm rằng can thiệp đe dọa đến vai trò giám sát quan trọng đó.

Các nhóm nhà báo Hồng Kông kêu gọi các nhà chức trách bảo vệ phương tiện truyền thông của thành phố.

“Chúng tôi hoan nghênh các tổ chức chú ý đến bầu khí tự giám sát đen tối, trong bối cảnh can thiệp thương mại của chính quyền cũng như bạo lực thể chất, vốn đe dọa làm xói mòn vị trí độc nhất của Hồng Kông là thành trì tự do ngôn luận dưới sự thống trị của Trung Quốc”, Câu lạc bộ phóng viên nước ngoài nói.

Lo sợ về quyền tự do báo chí nổi lên vào thời điểm tranh luận sôi nổi về cải cách chính trị.

Trung Quốc đã hứa thành phố, có trưởng đặc khu hiện nay được ủy ban thân Bắc Kinh chỉ định, sẽ chứng kiến quá trình chuyển tiếp sang đầu phiếu phổ thông vào năm 2017, nhưng lại bác bỏ yêu cầu để cho cử tri có quyền chọn ứng viên có thể đảm nhận chức vụ cao nhất này.

Hồi tháng 10 năm ngoái, hàng chục ngàn người phản đối việc chính quyền từ chối cấp giấy phép cho một đài truyền hình phát tự do mới. Người biểu tình tin rằng quyết định này được đưa ra theo mệnh lệnh của Bắc Kinh.

Trong khi đó, niềm tin của công chúng nơi phương tiện truyền thông thành phố này dường như đang giảm sút. Trong một cuộc khảo sát hồi tháng 10 năm ngoái, đại học Hồng Kông phỏng vấn khoảng 1.000 người và nhận thấy phân nửa số người trả lời phỏng vấn nghĩ phương tiện truyền thông bị kiểm duyệt, theo các bản tin địa phương.

Nhà lập pháp Hồng Kông Claudia Mo nói Bắc Kinh phấn đấu đảm bảo phương pháp hoạt động tự do của các phương tiện truyền thông không lấn sang đại lục.

“Hồng Kông là nơi tự do duy nhất. Đảng Cộng sản Trung Quốc cần áp đặt sự kiểm soát tư tưởng để khỏi bị ảnh hưởng lan tỏa từ Hồng Kông”, cựu nhà báo này nói.

Mo cho biết các nhà báo địa phương đứng trước sự lựa chọn khó khăn giữa chống kiểm duyệt và nguy cơ ảnh hưởng đến sinh kế.

“Rốt cuộc, đây chỉ là một việc làm. Làm sao nhà báo có thể thật sự đứng vững khi bị áp lực chính trị? Bạn không thể mong mọi người trở thành anh hùng”. AFP

Tin nổi bật
Liên lạc
Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây
Invite a Friend
UCAN India Books Online