Gia đình đấu tranh chống chiếm đất ở Campuchia

Côn đồ được thuê đuổi họ ra khỏi lô đất nhỏ trong thành phố đang có giá cao
Tags: , ,

April 14, 2014 

Kate Bartlett từ Phnom Penh, Campuchia 

Gia đình đấu tranh chống chiếm đất ở Campuchia thumbnail

Mak Siv Hong cầu xin một viên chức địa phương bên ngoài nhà mình (Ảnh: Kate Bartlett)

Tại một vùng ngoại ô đầy bụi của thủ đô Campuchia, trên một lô đất đầy rác có ba cái lán nhỏ. Một cái được che bằng tôn múi tạm bợ và vải dầu lủng lỗ, không thể che mưa nắng được.

Chính lô đất có vẻ không đáng chú ý này hiện nay lại trở thành tâm điểm của vụ tranh chấp dữ dội giữa ba gia đình đã ở đó lâu nay và một công ty có quan hệ thân thiết với chính quyền. Công ty này khẳng định lô đất thuộc quyền sở hữu của họ.

Mak Siv Hong, 51 tuổi, sống trong cái lán ở đây cùng gia đình có ba thành viên. Năm vừa qua là một cơn ác mộng đối với gia đình bà. Họ bị những kẻ côn đồ được bà khẳng định là do công ty Xuất Nhập khẩu Khun Sear thuê nhiều lần đến hăm dọa và tấn công họ nhằm đuổi họ ra khỏi lô đất.

Siv Hong, mặc xà rông màu hồng và mang đôi dép đứt, ngồi trên ghế nhựa trước ngôi nhà một phòng xiêu vẹo của mình, khi miêu tả những chuyện gia đình bà phải chịu đựng.

“Tôi sống ở đây từ năm 1982. Từ năm ngoái chúng tôi gặp rắc rối vì giá đất ở đây tăng cao”, bà kể.

“An Oknha (trùm kinh doanh ở Campuchia) và gia đình ông ta thích lô đất này. Ông ta trả cho chúng tôi 15.000 Mỹ kim để lấy lô đất, nhưng chúng tôi biết nó có giá cao hơn nhiều”, bà giải thích và thêm rằng bà không biết chính xác công ty dự định làm gì với lô đất này.

Sau khi Siv Hong và chồng bà là Ly Sreang Kheng, 60 tuổi, từ chối lời đề nghị của công ty, họ bắt đầu bị đe dọa. Đầu tiên là các chú chó của gia đình họ. Họ phát hiện các chú chó bị trúng độc chết trong lô đất.

Sau đó họ lại bị rắn tấn công.

Năm ngoái vào một đêm nọ, Sreang Kheng thức dậy vào lúc nửa đêm và vấp phải một cái bao trong đó có 3 con rắn hổ mang được ném qua cửa sổ nhà. “Họ muốn đuổi chúng tôi đi. Họ cố tình dùng mấy con rắn đó để cắn chết chúng tôi”, Siv Hong nói.

Sau đó vấn đề còn tệ hơn. Sreang Kheng bị một người đàn ông cầm rìu tấn công trong khi đang lái xe môtô cách nhà một vài mét. Ông đã phải đi khâu 5 mũi trên đầu do vết thương dài và sâu.

Gia đình họ đã nộp đơn kiện cho cảnh sát sau mỗi vụ, nhưng chưa có ai bị bắt, Siv Hong cho biết.

Và tuần trước ngôi nhà của họ đã bị khoảng 20 tên côn đồ cầm gậy và kiếm tấn công và đập phá. Yim Leap, đại diện cho công ty Xuất Nhập khẩu Khun Sear, con trai của Phó Thủ tướng Yim Chhay Ly, phát biểu với tờ nhật báo Campuchia hồi đầu tháng Tư rằng ông đã cho những tên cô đồ này đến yêu cầu các gia đình ở đó chuyển đi, và người của ông chỉ tự vệ khi các gia đình này tấn công họ.

Chiếm đất và đuổi ra khỏi nhà từ lâu đã trở thành đề tài gây tranh cãi nhất trong quốc gia Đông Nam Á này, và các gia đình nghèo thường bị đuổi ra khỏi nhà, thường do cưỡng chế, để làm các dự án bất động sản trong các vùng thành thị hay đồn điền cao su và mía đường ở miền quê.

Vấn đề rất phức tạp sau khi chế độ Khmer Đỏ theo chủ nghĩa Mác xít cực đoan sụp đổ, các gia đình tái định cư ở các vùng nông thôn chuyển về lại các thành phố và định cư ở những nơi họ có thể. Có người được chính quyền cấp quyền sử dụng đất, có người không được, nhưng ngay cả những người được cấp quyền sử dụng đất cũng không khỏi bị chiếm đất nếu đất đó có giá trị cao.

Đầu tháng này, tổ chức phi chính phủ địa phương Licadho cho biết có đến nửa triệu người Campuchia bị ảnh hưởng tranh chấp đất, và chỉ riêng năm nay cho đến nay đã có hơn 2.000 gia đình dính líu đến các vụ tranh chấp đất.

“Số liệu thống kê mới này đáng kinh ngạc”, giám đốc Licadho, Naly Pilorge nói. “Nửa triệu người bị ảnh hưởng thật là một con số đáng hổ thẹn. Mỗi con số đại diện cho một cuộc đời có thể bị hủy hoại, một cá nhân đương đầu với cảnh gian khổ dữ dội và lâu dài”.

“Nếu không có đất, họ không còn có phương tiện để tự đáp ứng các nhu cầu cơ bản của một cuộc sống đàng hoàng. Chính quyền phải hành động ngay bây giờ để chấm dứt tình trạng này”, bà nói thêm.

Chính phủ nói số liệu của Licadho đã bị thổi phồng và tổ chức này thích gây giật gân.

Trong khi vụ việc của gia đình Siv Hong ít được các phương tiện truyền thông quốc tế chú ý đến, các vụ chiếm đất trước đây, đặc biệt là trong khu vực hồ Beong Kak của Phnom Penh có hàng ngàn gia đình bị cưỡng chế lấy đất để làm dự án bất động sản của một thượng nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền, khiến các nước tài trợ như Mỹ và các tổ chức nhân quyền quốc tế như tổ chức Ân xá Quốc tế chỉ trích kịch liệt.

Cuối cùng Ngân hàng Thế giới cũng đã ngưng tài trợ cho Campuchia vì vấn đề này. Dưới áp lực lớn, Thủ tướng Hun Sen ban hành lệnh tạm ngừng cấp quyền chuyển nhượng đất mới trong năm 2012 và bắt đầu dự án cấp quyền sử dụng đất trên cả nước cho người nghèo Campuchia không có bằng chứng về quyền sử dụng đất hợp pháp.

Nhưng lịch sử vụ tranh chấp của gia đình Siv Hong phức tạp.

Theo Ony Man, nhân viên pháp lý làm việc với Lực lượng Đặc trách quyền nhà ở của một tổ chức phi chính phủ địa phương, sau khi Việt Nam lật đổ Khmer Đỏ năm 1979, lô đất này, còn có một tòa nhà bê tông cao ba tầng bên cạnh nhà của Siv Hong, là nơi ở của quân đội Việt Nam. Sau khi họ rút quân, những người không có đất đến định cư trên lô đất này.

“Sau đó văn phòng xã chuyển đến đây và rồi vào năm 2005 chi bộ đảng cầm quyền Nhân dân Campuchia (CPP) đặt văn phòng trên tầng một của tòa nhà này. Nhưng những người này sống ở đó trước khi văn phòng CPP và văn phòng xã chuyển đến đây”, Man giải thích.

Sau đó chính quyền sử dụng phương pháp làm ăn phổ biến ở Campuchia. Họ khẳng định lô đất này là tài sản nhà nước, và đổi lô đất này cho công ty Xuất Nhập khẩu Khun Sear để lấy một lô đất khác. Man miêu tả vụ tranh chấp này là “một vụ nổi tiếng”.

Nhưng mặc dù bị đe dọa và tấn công, Siv Hong vẫn không sợ. Bà thề rằng nếu không được bồi thường thỏa đáng gia đình bà sẽ không đi đâu cả.

“Cho dù họ có giết tôi, tôi vẫn sẽ phản kháng”, bà nói một cách cứng rắn.

Tin nổi bật
Liên lạc
Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây
Invite a Friend
UCAN India Books Online