Dân làng Campuchia chống lại công ty Trung Quốc để bảo tồn thiên nhiên

Rừng nguyên sinh và truyền thống hàng thế kỷ ở thung lũng xa xôi bị đe dọa
Tags: , , ,

May 2, 2014 

Abby Seiff từ Phnom Penh Campuchia 

Dân làng Campuchia chống lại công ty Trung Quốc để bảo tồn thiên nhiên thumbnail

Một dân làng chèo xuồng dọc sông Areng tại tỉnh Koh Kong (ảnh: Will Baxter)

Hơn sáu tuần qua, một nhóm người dân đứng canh dọc con đường đất đỏ dài dẫn vào thung lũng Areng xa xôi miền tây nam Campuchia.

Cách đó 16km, các dân làng dân tộc thiểu số Chong ở nhà đợi cảnh báo. Khi có báo hiệu đột nhập, họ sẽ nhanh chóng tham gia bảo vệ tại cổng làng cùng với nhóm bảo vệ.

Vài tuần gần đây, họ liên tục ngăn chặn công nhân công ty Sinohydro Trung Quốc vào thung lũng thăm dò khai khoáng và khai thác con đập nhiều tranh cãi.

“Khi họ nghe nói người Trung Quốc đến, họ cho người chạy về làng để cản đường vào làng,” ông Alejandro Gonzalez-Davidson, giám đốc Mother Nature, tổ chức phi chính phủ hỗ trợ dân làng cho biết. “Có những người canh gác như vậy rất quan trọng và tôi nghĩ có khả năng lan ra thành bạo lực. Nếu các công nhân tiến vào làng, bạo lực có thể xảy ra nếu người dân cảm thấy nhu cầu cần bảo vệ nhà cửa của họ.”

Cho đến bây giờ, đây là cách thức tốt nhất mà cộng đồng chống lại nguy cơ chiếm đất, phá rừng và truyền thống 1,000 năm của họ.

Dân làng đã bị chính phủ Campuchia và các công ty Trung Quốc ngăn cản trong một trận tranh giành khi kế hoạch đập thủy điện 108 megawatt được công bố vào năm 2006.

Chủ đầu tư dự án đã được sang tay nhiều lần, trong đó có ít nhất một nhà đầu tư nói rằng dự án không khả thi vì không có đủ nước. Hồi tháng Hai, Bộ trưởng Bộ Khoáng sản Suy Sem đã ký giấy phép thời hạn 6 tháng cho phép nghiên cứu và khai thác thăm dò tại khu vực giàu tài nguyên này.

Khoảng 20,000 hecta đất bị ngập lụt do con đập, tuy vậy khu đất này vẫn là một trong những khu vực đa dạng sinh học nhất tại châu Á. Các nhà bảo tồn và cư dân địa phương lo ngại dự án đập thủy điện chỉ là hình thức che đậy nạn phá rừng và khai thác khoáng sản.

“Ai là người thực sự phát triển khu vực Areng? Và điều họ muốn là gì, sản xuất điện hay là tài nguyên thiên nhiên xung quanh?” anh Heng Samnang, trưởng nhóm thanh niên tham gia hỗ trợ dân làng và công bố tình hình nói tại cuộc họp về dự án đập thủy điện tại Phnom Penh hôm thứ Hai. “Cảnh sát nói rằng người dân chặn đường là vi phạm pháp luật, nhưng chúng tôi không vi phạm pháp luật. Chúng tôi chỉ muốn bảo vệ rừng. Không có luật nào ngăn cấm người dân không được phép bảo vệ rừng.”

Thung lũng Areng là một trong những rừng chưa khai thác còn lại cuối cùng của Campuchia, nằm bên trong Trung tâm Rừng Bảo tồn Cardamon, một khu vực bảo tồn gồm hơn 400,000 hecta trải dài ba tỉnh.

Những năm gần đây, hàng trăm ngàn hecta đất đai bảo tồn Campuchia đã bị các nhà đầu tư nước ngoài và địa phương làm các dự án xây dựng, thủy điện khai thác nông nghiệp thương mại.

Lá cờ đỏ do các kỹ sư công ty Trung Quốc đánh dấu khu vực khảo sát tại thung lũng Areng

Thung lũng Areng là nơi cư trú của hàng chục giống loài quý hiếm. Việc phá hoại khu vực sẽ dẫn đến sự tiệt chủng của loài cá sấu Siamese và nguy cơ cho loài hổ, voi châu Á, vượn và cá rồng châu Á, theo International Rivers, tổ chức phi chính phủ về nhân quyền và bảo vệ môi trường có trụ sở tại California.

Điều ít đo lường là sự phá hủy mà con đập gây ra trên phần đất tổ tiên và tinh thần mà khu rừng đóng vai trò không thể thiếu trong đời sống của khoảng 600 hộ gia đình sống tại thung lũng. Trong khi chính phủ tô hồng các dự án là quan trọng cho sự phát triển cộng đồng nông thôn, thì dân làng nhanh chóng vạch ra bộ mặt đạo đức giả.

“Tôi không muốn con đập và tôi yêu cầu chính phủ hãy cứu lấy thung lũng Areng,” ông Has Ley, một dân làng nói. “Nếu công ty Sinohydro xây dựng con đập, nó sẽ phá hủy toàn bộ nhà cửa, đất đai và cây cối. Vào mùa mưa, lũ lụt sẽ xảy ra và các loài động vật sẽ không còn nơi cư trú. Bây giờ tôi có thể trồng lúa, cây trồng và đánh bắt cá. Tất cả là ở đó. Nếu tôi buộc phải di dời, tôi không biết phải mất bao lâu tôi mới có thể trồng trọt lại được.”

Các tổ chức thanh niên và tu sĩ, cùng với tổ chức phi chính phủ Mother Nature đã thực hiện một chiến dịch giáo dục kép, vừa đào tạo cho dân làng biết quyền của họ, đồng thời nâng cao nhận thức về đặc điểm đặc thù của thung lũng cho sinh viên tại Phnom Penh.

Tuy nhiên đưa các chương trình này vào hành động là việc không phải dễ. Trong cuộc hội thảo hôm thứ Hai tại thủ đô Campuchia, lãnh đạo một tổ chức thanh niên van nài các bạn trẻ “hãy giúp chúng tôi. Đừng chỉ chia sẻ tin tức trên Facebook, mà hãy tham gia thật sự với chúng tôi.”

Trong khi đó, bên trong thung lũng, dân làng không biết cách tránh các hình thức xâm lấn. Khi dân làng từ chối lăn dấu vân tay đồng ý về việc tái định cư, công ty đơn giản trở về và lừa người dân để họ đồng ý khi đưa các giấy tờ chứng minh họ đã chiếm bao nhiêu đất, ông Gonzalez-Davidson nói.

“Tôi lo cho người dân ở thung lũng Areng,” Oun Long, nhà sư tham gia tích cực trong trường hợp này. “Họ không được học hành nhiều, và họ không hiểu về luật pháp. Đó là lý do chúng tôi đến để giúp người dân.”

Tuy nhiên đối với người sống tại thung lũng Areng, điều đó chẳng có gì khó hiểu.

“Nếu công ty Sinohydro xây con đập, nó sẽ hủy hoại thiên nhiên,” lãnh đạo cộng đồng ông Ven Vorn nói. Trong khi “điện không phải là vấn đề. Chi phí dự án là  400 triệu USD nhưng con đập chỉ sản xuất 108 megawatt điện. Vì thế chúng tôi nghĩ chắc hẳn là họ không muốn thủy điện, họ chỉ muốn các khúc gỗ và mỏ.”

Tin nổi bật
Liên lạc
Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây
Invite a Friend
UCAN India Books Online