UCAN Vietnam UCAN India UCAN China ucanews.com
UCAN Vietnam

Nhu cầu gỗ quý hiếm khiến người dân Campuchia gặp nguy hiểm

Việc tiêu thụ gỗ hồng sắc ở vùng Mêkông của Trung Quốc tạo ra một ngành nghề nguy hiểm và bất hợp pháp

Ngày 22 tháng 5 năm 2014

Nhu cầu gỗ quý hiếm khiến người dân Campuchia gặp nguy hiểm

Thợ mộc lắp ráp tượng điêu khắc từ gỗ hồng sắc đắt giá chặt bất hợp pháp tại tỉnh Oddar Meanchey

Hồi tháng 2, Po Chanthorn để vợ và con gái mới sinh ở nhà để đi theo một nhóm người tìm chặt gỗ hồng sắc lậu dọc biên giới Thái Lan – Campuchia. Đi làm nghề này rất dễ bị lính Thái Lan bắn chết, nhưng đây là cơ hội tốt nhất để anh chàng 26 tuổi này kiếm đủ tiền sinh sống.

“Chúng tôi rất nghèo. Nếu chúng tôi có cuộc sống tốt hơn, anh ấy không đời nào phải đến Thái Lan để chặt gỗ hồng sắc”, Nov Samon, vợ của Chanthorn kể tuần trước.

Chanthorn rời khỏi quê nhà ở tỉnh biên giới vào sáng ngày 18-2. Chưa đầy hai tuần sau, gia đình anh làm lễ tang cho anh – vì anh mất tích và được cho là bị bắn chết.

Khi những người cùng đi đốn gỗ với anh trở về, họ nói với Samon lính Thái Lan đã nã súng vào họ. Chanthorn có thể đã bị bắt và bị thủ tiêu, nhưng khi chính quyền Thái Lan nói với Samon họ không có thông tin vì về chồng chị, chị buộc phải kết luận anh ấy đã bị giết, thi thể bị thối rữa trong rừng.

“Chúng tôi tổ chức tang lễ cho anh ấy sau khi anh ấy mất tích 10 ngày do chúng tôi không tìm thấy anh ấy. Tôi cảm thấy tuyệt vọng nhưng không biết phải làm gì khác”, chị nói qua điện thoại từ nhà mẹ chị, nơi hiện nay chị đang sống.

Chanthorn nằm trong số nhiều người Campuchia bị giết hay mất tích trong những năm gần đây trong khi chặt gỗ quý trong rừng giáp biên giới. Theo số liệu thống kê của chính phủ có tới 69 người làm nghề này thiệt mạng vào năm 2013 và 45 người vào năm trước đó. Và trong khi chính quyền địa phương tìm cách ngăn chặn sự đổ máu này bằng cách giáo dục những người đốn gỗ về các mối nguy hiểm, họ vẫn đi làm vì tiền công cao.

Chanthorn, gia nhập nhóm lấy gỗ vài lần một năm, mỗi chuyến đi kiếm được từ 25-200 Mỹ kim, đây là số tiền nhỏ nhưng lại rất lớn đối với một gia đình nông thôn nghèo.

“Những người môi giới chờ ở biên giới để mua gỗ hồng sắc”, Samon kể. “Có nhiều người môi giới chờ mua. Khi họ ra giá thấp, chúng tôi bán cho người khác. Không ai ép chúng tôi chặt cây, nhưng do mức sống thấp chúng tôi phải làm. Con trai chúng tôi mới 18 tháng tuổi, thường bị bệnh và chúng tôi cần tiền để chữa trị cho nó”.

Số tiền mà những người đốn gỗ như Chanthorn kiếm được từ việc bán gỗ chỉ là một phần rất nhỏ so với giá bán tại Trung Quốc, cách đó hàng ngàn cây số.

Trong báo cáo do Tổ chức Nghiên cứu môi trường tại Anh phát hành tuần trước, các nhà nghiên cứu trình bày chi tiết về một ngành nghề phát triển mạnh do những người buôn bán và người tiêu thụ Trung Quốc giàu có muốn thỏa mãn nhu cầu.

Gỗ hồng sắc có giá hàng triệu Mỹ kim từ vùng sông Mêkông được Trung Quốc nhập khẩu mỗi năm để đáp ứng nhu cầu đồ gỗ sang trọng được người dân ở đó gọi là Hongmu. Năm ngoái riêng Campuchia lượng gỗ hồng sắc đưa sang Trung Quốc tăng gấp ba lần.

“Nhờ có chính quyền hỗ trợ cho ngành này và xu hướng đầu tư vào Hongmu như là loại tài sản dành cho người giàu ngày càng mạnh, trong nước hiện nay cầu vượt quá cung và Trung Quốc phụ thuộc rất nhiều vào hàng nhập khẩu”, báo cáo lưu ý. “Từ năm 2000-2013, Trung Quốc nhập tổng cộng 3,5 triệu mét khối gỗ Hongmu và là nước duy nhất có luật hải quan cụ thể đối với các loại gỗ Hongmu, chứng tỏ quốc gia này chi phối việc kinh doanh loại gỗ này trên thế giới”.

Do nhu cầu tăng cao, các nhà đầu cơ tích trữ gỗ, ép giá cao hơn. Đồ đạc làm bằng các loại gỗ hồng sắc quý hiếm nhất này có thể bán với giá cao không thể tin được; báo cáo lưu ý một nhà nghiên cứu tìm thấy một chiếc giường gỗ Hongmu ở Thượng Hải được bán lẻ với giá một triệu Mỹ kim.

Jago Wadley, người tham gia nhiều chiến dịch bảo vệ rừng lâu năm tại EIA, nói nhu cầu gia tăng có thể là do những thay đổi trong khu vực.

“Chúng tôi không chắc, nhưng có thể đây là do nhu cầu đồ đạc bằng gỗ Hongmu tăng và sự đầu tư vào các nguyên vật liệu gỗ Hongmu tại Trung Quốc, có thể do tăng việc gửi hàng trực tiếp từ Campuchia sang Trung Quốc (hơn là trung chuyển qua Việt Nam), và có thể do tăng khả năng cung cấp các loại gỗ Hongmu thu được từ việc cấp đất tô nhượng làm kinh tế (ELCs) tại Campuchia”, ông nói qua email.

Để đáp ứng nhu cầu, nguồn gỗ hồng sắc trên khắp khu vực Mêkông đang bị đánh cắp. Tại Campuchia, chỉ còn lại khoảng 100.000 cây (63.000 mét khối) tính đến năm 2012, theo báo cáo. Gỗ thu được từ ELCs được hợp pháp tránh được luật cấm chặt gỗ hồng sắc. Nhưng việc chặt gỗ bất hợp pháp ở biên giới hầu như không giảm. Mỗi năm những người đốn gỗ buộc phải đi sâu hơn vào trong lãnh thổ Thái Lan để tìm gỗ do loại cây này ngày càng hiếm. Trong khi những người điều hành các hoạt động này là những thương nhân giàu có và quan chức tham ô, chính những dân làng “nông thôn nghèo khổ” là người làm công việc nguy hiểm và nặng nhọc này.

“Gỗ hồng sắc ngày càng trở nên quý hiếm như thế, việc chặt loại gỗ này hiện nay giống với săn trộm động vật hoang dã hơn. Đa số gỗ được đưa vào các thị trường của Trung Quốc, được các nhóm thợ ở các làng nông thôn săn tìm, mỗi lần đi họ vào trong rừng sâu và ở lại nhiều tuần để tìm kiếm những cây còn sót lại”.

Do chặt các loại cây được bảo vệ là phạm pháp, những người điều hành các hoạt động này thường có quan hệ với các cá nhân có chức có quyền; khiến cho việc trừng phạt hoạt động buôn bán loại gỗ này khó khăn.

Mức độ tham nhũng đáng kinh ngạc. Hôm thứ Sáu, các phương tiện truyền thông địa phương đưa tin một quận trưởng bị một sĩ quan quân cảnh rút súng đe dọa sau khi ông cùng các viên nhân viên cảnh sát tịch thu số gỗ hồng sắc bất hợp pháp của viên sĩ quan này.

“Biện pháp bảo vệ và ngăn chặn của chính quyền không có hiệu quả”, Latt Ky, đứng đầu Bộ phận Đất đai và nguồn tài nguyên thiên nhiên của nhóm nhân quyền địa phương Adhoc, phát biểu.

Mỗi năm vấn đề này “trông ngày càng xấu hơn”, Ky nói.

“Chúng tôi được hứa rất nhiều về việc trừng phạt hành động chặt gỗ bất hợp pháp của các tay trùm và còn có các thông điệp cảnh báo gửi đến các cơ quan tham nhũng và những người đứng đằng sau những người chặt gỗ lậu, nhưng phần lớn hứa vẫn chỉ là hứa. Tôi không thấy có sự tiến bộ nào cả”, ông nói.

Liên lạc

Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây

© UCAN Vietnam 2017. | Giới thiệu | Chính sách riêng | Điều khoản sử dụng