Những mối dây liên kết hai phương trời

Người Công giáo Argentina và Hàn Quốc có cùng lịch sử đấu tranh
Tags: , , , , ,

June 19, 2014 

Cristian Martini Grimaldi từ Seoul, Hàn Quốc 

Những mối dây liên kết hai phương trời thumbnail

Ảnh Đức Phanxicô (phải) chụp khi còn làm tổng giám mục của Buenos Aires (Ảnh: Presidencia de la Nacion Argentina)

Có một mối dây tinh tế kết nối cuộc đời của Đức Jorge Mario Bergoglio ở Argentina với lịch sử gần đây của Hàn Quốc. Thời gian Đức Bergoglio, nay là Đức Thánh cha Phanxicô, làm bề trên tỉnh dòng Tên tại Argentina (1973-1979) là thời kỳ bất ổn chính trị và xã hội, thời gian các tu sĩ dòng Tên và các linh mục khác nằm trong số những người dễ gặp nguy hiểm nhất. Lý do là do họ nằm trong số ít người nói về quyền tự do vào lúc ở Argentina không có quyền tự do.

Hàn Quốc có lịch sử gần đây cũng giống với Argentina, khi những năm bất ổn chính trị vào thập niên 1960 và 1970 đưa quân đội hà khắc lên nắm quyền. Cả hai quốc gia chỉ tìm được nền dân chủ vào thập niên 1980 (Argentina vào năm 1983 và Hàn Quốc năm 1987).

Đức Bergoglio sống vào thời mà chỉ cần một việc làm nhân từ cũng có thể biến bạn thành một người hùng. Người ta cho biết ngài đã tiếp đón nhiều người “không được lòng” chế độ độc tài phía sau bức tường trường Colegio Máximo của dòng Tên ở San Miguel. Nhiều người trong đó là linh mục, lấy cớ tĩnh tâm, giam mình trong khuôn viên Colegio vì sự an toàn của bản thân. Ngài còn dùng mánh khóe để bảo vệ người dân, chẳng hạn lợi dụng khuôn mặt có những nét giống nhau với một người bị chế độ quân sự truy nã. Đức Thánh cha sau này đã đưa cho người đó hộ chiếu của ngài, cho người đó mặc đồ giả làm linh mục, và đưa người đó đến Sao Paulo, Brazil, an toàn. Bằng nhiều cách, vị tu sĩ dòng Tên nổi tiếng nhất thế giới đã cứu sống nhiều người.

Mãi cho tới 30 năm sau khi tuyên bố độc lập Hàn Quốc mới có được một cuộc bầu cử dân chủ đích thực. Người Công giáo trong những năm dưới chế độ quân sự đóng vai trò chính trong việc duy trì ý thức về công lý và nhận thức về các quyền dân sự.

Người Công giáo, mặc dù là tôn giáo thiểu số, trở thành lực lượng phản đối chính trong thời gian dài dưới chế độ độc tài. Đó là thời kỳ phản đối phi bạo lực kéo dài, và Giáo hội đã lên tiếng mạnh mẽ đấu tranh bảo vệ nhân quyền và tự do trong quốc gia này.

“Anh phải hiểu được lịch sử của Hàn Quốc trong những năm 1960 và 1970”, Đức cha Kang, chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Hàn Quốc, phát biểu. “Vào thời Đức Hồng y Kim, Đức Giám mục Daniel Ji của Wonju và các giám mục khác đã mạnh mẽ lên tiếng chống chế độ độc tài, và ủng hộ nhân quyền”.

“Vào lúc đó, không ai có thể lên tiếng phản đối chính sách quốc gia của tổng thống, chỉ có Giáo hội Công giáo. Người dân Hàn Quốc biết nếu muốn biết sự thật bạn cần đi đến nhà thờ. Và tình trạng này kéo dài qua nhiều thập niên. Các giám mục và linh mục bị bắt giam và tra tấn vì lý do này”.

Dưới chế độ độc tài vào năm 1971, hội đồng giám mục Hàn Quốc biên soạn chương trình đào tạo Kitô hữu về giáo huấn xã hội của Giáo hội, tuyên bố “Năm Công lý và hòa bình”. Họ còn dự định xuất bản sách quảng bá giáo huấn xã hội của Giáo hội.

Nhưng việc làm này đã bị chính quyền ngăn chặn. Các giám mục tìm cách tránh sự kiểm duyệt của chính quyền bằng cách xuất bản các tập sách mỏng tường thuật lại giáo huấn xã hội của Giáo hội và so sánh với hoàn cảnh sống của họ. Các tập sách này bị chính quyền cấm nhưng đã được lưu hành rộng rãi trong dân chúng.

Giáo hội còn thành lập các đoàn thể tham gia hoạt động xã hội, chẳng hạn Hội Linh mục Công giáo thực hiện công bằng xã hội quốc gia, và Ủy ban Công lý và hòa bình Hàn Quốc. Nhà thờ chính tòa tại Seoul trở thành nơi hội họp và là nơi mà tất cả những người bảo vệ công lý và nhân quyền có thể tìm thấy được sự bảo vệ.

Vào thập niên 1970, căng thẳng giữa Giáo hội và chính quyền quân sự dâng cao, Đức Hồng y Kim, người qua đời năm 2009, được lệnh cứu các sinh viên đấu tranh đòi dân chủ và tị nạn trong nhà thờ chính tòa Myeongdong của ngài. Đức hồng y nói với chính quyền: “Nếu cảnh sát đột nhập vào nhà thờ, tôi sẽ làm bình phong bảo vệ các sinh viên này … và đằng sau tôi sẽ có nhiều linh mục và nữ tu nữa”.

Thời kỳ này cũng giống với lịch sử của Argentina, sinh ra những nhà bất đồng chính kiến Công giáo chính dưới chế độ quân sự: nhà thơ và là nhà viết kịch Kim Chi-ha, và tổng thống sau này của Hàn Quốc là Kim Dae-jung. Kim Chi-ha bị ngược đãi vì các tác phẩm của ông, bị tra tấn, xét xử và tuyên án bỏ tù dựa trên bằng chứng có được khi moi lấy lời thú nhận trong lúc tra tấn ông.

Kim dae-jung, qua đời năm 2009, làm tổng thống Hàn Quốc từ năm 1998-2003, và là người được nhận giải Nobel Hòa bình. Ông là người mạnh mẽ phản đối chế độ độc tài Park Chung-hee và suýt bị người kế vị ông Park là Chun Doo-hwan xử bắn.

Hàn Quốc và Argentina trái ngược nhau về nhiều mặt. Hai nước ở tận hai đầu địa cầu, có những đặc điểm xã hội, văn hóa và ngôn ngữ trái ngược nhau, và có sự phát triển kinh tế khác nhau. Hàn Quốc xếp thứ 15 trên thế giới và nổi bật về đổi mới công nghệ. Argentina có đa số dân là người châu Âu, trong đó 40% người dân Argentina thừa hưởng di sản của Ý. Argentina là một nước đang phát triển, xảy ra nhiều vụ bất công, lạm phát cao và phụ thuộc vào nông nghiệp hơn là công nghệ hay sản xuất.

Thế nhưng hai nước lại có bối cảnh gần đây giống nhau, và sẽ được cải thiện nhờ thông điệp hy vọng được Đức Thánh cha chia sẻ với người trẻ châu Á.

Cristian Martini Grimaldi là nhà báo tự do sống ở Hàn Quốc

Tin nổi bật
Liên lạc
Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây
Invite a Friend
UCAN India Books Online