UCAN Vietnam UCAN India UCAN China ucanews.com
UCAN Vietnam

Lo ngại nổi lên thị trường nội tạng mới

Cảnh sát nói ‘Nếu nạn nhân không lên tiếng, chúng tôi không bao giờ biết’

Ngày 31 tháng 10 năm 2014

Lo ngại nổi lên thị trường nội tạng mới

Vết sẹo dài 7 inch nằm xéo bên sườn trái trên người Chhay, một thanh niên 18 tuổi đã bán thận với giá 3.000 Mỹ kim thông qua một người môi giới bị bắt gần đây (Ảnh: AFP/Tang Chhin Sothy)

Vết sẹo dài 7 inch chạy xéo qua sườn trái trên thân người gầy nhom luôn làm cho anh nhớ đến ca phẫu thuật mà anh hy vọng sẽ cứu gia đình khỏi nợ nần nhưng thay vì thế việc này đã khiến anh hổ thẹn.

Chhay, 18 tuổi, bán thận với giá 3.000 Mỹ kim trong một vụ buôn bán bất hợp pháp. Anh được chuyển nhanh từ một ngôi nhà một phòng xiêu vẹo ở ngoại ô thủ đô Phnom Penh của Campuchia đến một bệnh viện sáng bóng tại trung tâm du lịch y tế của nước láng giềng Thái Lan.

Chuyến đi lén lút của anh không được chính quyền để ý đến cách đây 2 năm đã mở đầu cho các vụ buôn bán nội tạng được báo cáo đầu tiên tại Campuchia và dẫn đến vụ bắt giam hai kẻ bị tình nghi làm môi giới.

Việc này còn khiến người ta nghi ngờ vẫn còn nhiều nạn nhân khác chưa ra trình báo.

Tại cái lán lợp tôn nơi anh sống chung với 9 người thân, Chhay cho biết một người hàng xóm xúi anh và hai anh em nữa, tất cả đều xuất thân từ cộng đồng Hồi giáo thiểu số Cham bị gạt ra bên lề xã hội, bán thận cho những người Campuchia giàu có đang chạy thận nhân tạo.

“Bà ta nói các anh nghèo, các anh không có tiền, nếu bán thận các anh sẽ có thể trả được nợ nần”, Chhay, không phải là tên thật, kể.

Những câu chuyện như thế từ lâu đã phổ biến trong các khu nhà ổ chuột của Ấn Độ và Nepal, vốn là nơi béo bở đối với những kẻ buôn bán nội tạng. Có tới 10.000 hay 10% nội tạng được cấy ghép trên thế giới mỗi năm được buôn bán, theo số liệu mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Nhưng khi phát hiện kẻ môi giới kiếm 10.000 Mỹ kim cho mỗi quả thận được hiến tặng, những người hiến tạng làm đơn kiện, báo cho cảnh sát biết có khả năng có một đường dây buôn bán nội tạng mới hồi tháng 6.

“Buôn bán thận không giống với các tội ác khác… Nếu nạn nhân không lên tiếng, chúng tôi sẽ không bao giờ biết”, phó trưởng cảnh sát Phnom Penh Prum Sonthor phát biểu.

Hồi tháng 7, đội cảnh sát của ông tố cáo Yem Azisah, 29 tuổi, được cho là em họ của hai anh em hiến tạng, và người cha dượng tên là Phalla, 40 tuổi, tội buôn bán người.

Hai người này đang bị tạm giam và chờ ra tòa.

Các hình thức buôn bán bất hợp pháp khác là một vấn đề phổ biến ở quốc gia nghèo khổ Campuchia và cảnh sát thường điều tra các vụ liên quan đến mại dâm, hôn nhân ép buộc hay nô lệ, nhưng đây là vụ đầu tiên liên quan đến nội tạng.

“Đây là đồng tiền dễ kiếm và thu nhập cao, vì thế chúng tôi lo lắng”, Prum nói và thêm rằng có ít nhất hai người Campuchia hiến tạng nữa được đưa qua Thái Lan nhưng họ chưa làm đơn kiện.

Sự đồng lõa của người hiến tạng, dù do nghèo khổ hay do những kẻ môi giới bất lương ép buộc, khiến nó trở thành một tội ác không được báo cáo đầy đủ, nên khó vạch trần.

Hồi tháng 8, các phương tiện truyền thông đưa tin về các vụ tình nghi buôn bán nội tạng mới tại một bệnh viện quân đội ở Phnom Penh.

Prum, người điều tra vụ này cho biết đó là cuộc tập huấn giữa bác sĩ Trung Quốc và Campuchia, trong đó bệnh nhân và người hiến tạng là người Việt tình nguyện.

Nhưng ông không thể bác bỏ được việc tiền chuyển qua tay môi giới.

Hối hận

Chhay ngồi ngoài xem các bạn cùng tuổi chơi bóng đá, sau hai năm phẫu thuật khiến anh cảm thấy sức khỏe yếu đi, xấu hổ và vẫn còn mắc nợ.

“Tôi muốn khuyên những người khác không nên cắt bỏ thận như tôi… tôi hối hận. Tôi không thể làm việc nặng được nữa, thậm chí đi bộ tôi cũng cảm thấy kiệt sức”, anh nói. Hồi tháng 7 anh bắt đầu đi làm tại một công ty may mặc.

Có ít nghiên cứu về sự ảnh hưởng của việc cấy ghép nội tạng lên những người bán nội tạng như Chhay, nhưng WHO cho biết việc này liên quan đến trầm cảm và sức khỏe giảm sút rõ, và nhấn mạnh đến việc thiếu sự chăm sóc sau đó.

Chhay không nhớ rõ về vụ giao dịch vốn vẫn còn ám ảnh mình, và khẳng định anh không biết thành phố ở Thái Lan nơi anh được đưa đến cũng như người phụ nữ mà anh đã bán thận cho.

Tại Thái Lan các nhà chức trách y tế đang nỗ lực làm rõ hơn vụ buôn bán mờ ám này, một số bệnh viện ở Bangkok đang được điều tra.

Họ đang tập trung vào các giấy tờ được những kẻ buôn bán làm giả để chứng minh người hiến tạng và người nhận có quan hệ, đây là một yêu cầu ở nhiều nước không cho phép bán nội tạng.

“Chúng tôi kêu gọi các bệnh viện thận trọng hơn” khi kiểm tra giấy tờ, chủ tịch hội đồng y khoa Thái Lan Somsak Lokeha phát biểu và thêm rằng cơ quan của ông đang xem xét lại các quy định cấy ghép nội tạng.

Chỉ là phần nổi của tảng băng?

Nhu cầu về chợ đen buôn bán nội tạng tăng do số bệnh nhân chờ ghép tạng, đặc biệt là thận, tăng vọt trên thế giới.

Riêng tại Thái Lan, có 4.321 người nằm trong danh sách chờ ghép nội tạng cho đến tháng 8, trong đó nội tạng của người hiến tặng sau khi chết chiếm khoảng ½ trong số 581 quả thận được cấy ghép hồi năm ngoái, theo Trung tâm Hiến Tạng (ODC) Chữ Thập Đỏ Thái Lan.

Số người chờ nhận tạng từ những người hiến tặng còn sống ngày càng tăng như thế khiến những bệnh nhân tuyệt vọng tìm kiếm người tình nguyện hiến tạng trong gia đình, có một số trường hợp tuyển tình nguyện viên bí mật.

Do những quan ngại về nạn buôn bán nội tạng, ODC – cơ quan giám sát việc hiến tạng – đã tiến hành một đề án thí điểm hồi tháng Tư, buộc bệnh viện phải cung cấp cho họ chi tiết về người hiến tạng còn sống.

“Trước đây họ có thể đến Thái Lan mà chúng tôi không hay biết… chúng tôi lo ngại về các bệnh viện không tuân theo quy định, đó là lý do chúng tôi yêu cầu người hiến tạng còn sống đăng ký”, giám đốc ODC Visist Dhitavat phát biểu.

Trong khi các quy định đang được siết chặt, các chuyên gia lo sợ ngành du lịch y tế phát đạt ở Thái Lan, nổi tiếng chất lượng cao nhưng chi phí thấp, có thể làm gia tăng các mạng lưới tội phạm kiếm chác tiền nơi những người dễ bị tổn thương.

“Đó có thể chỉ là phần nổi của tảng băng”, Jeremy Douglas, đại diện Cơ quan phòng chống Ma túy và Tội phạm của Liên Hiệp Quốc tại Đông Nam Á và Thái Bình Dương, nói về các vụ bắt giữ tại Campuchia gần đây.

“Có thể có nhiều vụ nữa chưa được đưa ra tòa”.

Liên lạc

Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây

© UCAN Vietnam 2017. | Giới thiệu | Chính sách riêng | Điều khoản sử dụng