UCAN Vietnam UCAN India UCAN China ucanews.com
UCAN Vietnam

Đức cha Oscar Romero và các yếu tố chính trị trong quá trình phong thánh

Việc trì hoãn công nhận ngài tử đạo ít liên quan đến công trạng của ngài

Ngày 7 tháng 2 năm 2015

Đức cha Oscar Romero và các yếu tố chính trị trong quá trình phong thánh

Linh mục William Grimm

Vào ngày 30-10-1984, thi thể của cha Jerzy Popieluszko được khai quật từ một hồ nước ở Ba Lan. Vị linh mục, một đối thủ trực tính nổi tiếng thế giới của chế độ cộng sản, bị lực lượng An ninh của chính phủ đánh chết.

Ngay lập tức một viên chức Vatican, có lẽ hy vọng làm hài lòng Đức Thánh cha người Ba Lan, đã kêu gọi tôn phong thánh tử đạo cho cha Popieluszko. Trên thực tế ngài được tôn phong chân phước tử đạo năm 2010, 25 năm sau khi bị sát hại.

Ngày 24-3-1980, Đức Tổng Giám mục Oscar Romero của San Salvador bị bắn chết tại bàn thờ trong khi dâng lễ. Đức cha là một người nổi tiếng thế giới, thẳng thắn phản đối sự đàn áp và bạo lực của chính quyền El Salvador đối với chính dân tộc của mình.

Giờ đây, 35 năm sau khi ngài bị ám sát, Đức Thánh cha Phanxicô miêu tả cái chết của Đức cha Romero là tử đạo và quá trình công nhận ngài là thánh tử đạo bị trì hoãn lâu nay rõ ràng đã được đẩy nhanh sau khi mòn mỏi đợi chờ ở Vatican.

Rõ ràng nếu Đức Phanxicô không xúc tiến quá trình này, thì Đức cha Romero vẫn còn bị chôn trong tủ hồ sơ của Rôma giống như ngài nằm trong lăng mộ tại nhà thờ chính tòa ở San Salvador vậy.

Việc trì hoãn này vốn không thể hiểu được vì trên khắp châu Mỹ Latinh và các nơi còn lại trên thế giới người ta đã tôn kính đức cha như một vị thánh tử đạo. Giáo hội Anh giáo còn có một ngày tôn kính ngài trong lịch phụng vụ, và trong Giáo hội Luther cũng vậy. Do đó, cuối cùng Giáo hội Công giáo của chính ngài có thể cùng người Công giáo và ngoài Công giáo công nhận mình có một vị thánh tử đạo nữa.

Tại sao trì hoãn? Nói ngắn gọn là do chính trị.

Từng luôn có mối quan hệ chặt chẽ giữa tử đạo và chính trị. Cho đến khi nổi lên trào lưu chính thống Ấn giáo và Hồi giáo gần đây, những kẻ giết Kitô hữu thường làm như thế là vì lý do chính trị hơn là vì tôn giáo.

Trong Đế quốc La Mã, các Kitô hữu từ chối tham gia nghi lễ sùng bái hoàng đế bị trừng phạt và bị xem như là mối đe dọa đối với hệ thống chính trị. Tại Nhật Bản vào thế kỷ 17, Kitô hữu bị giết hại vì bị xem là “đạo quân thứ năm” của chủ nghĩa thực dân châu Âu.

Cha Popieluszko và Đức cha Romero không bị sát hại vì đọc kinh. Các ngài tử đạo vì lời kinh hướng dẫn các ngài phản đối các chế độ chính trị đàn áp mà các ngài đang sống trong đó.

Tuy nhiên, chính trị không phải là mối quan tâm duy nhất đối với những kẻ sát hại. Quá trình tôn phong thánh cũng chú ý đến chính trị, đôi khi còn bị chính trị làm hỏng.

Điển hình là thánh nữ Joan of Arc, người bị binh lính Anh thiêu sống sau khi chỉ huy quân đội chống lại họ. Vụ xét xử và lên án ngài mang tính chính trị, nhưng hoạt động của ngài cũng vậy. Ngài không chỉ huy quân đội đại diện cho Nước Thiên Chúa, nhưng cho Vương quốc Pháp và đưa Charles VII lên ngôi.

Có thể sự tôn phong thánh cho Thánh nữ Joan cũng có các khía cạnh chính trị. Mặc dù ngài bị xử tử năm 1431, song đến năm 1920 ngài mới được phong thánh. Trong những năm đó có nỗ lực từ phía người Công giáo Pháp xin phong thánh cho ngài, nhưng tại sao cho tới gần nửa thiên niên kỷ sau khi ngài chết mới phong thánh?

Có thể có manh mối trong thời gian đó, ngay sau Thế Chiến Thứ nhất kết thúc và Cách mạng Nga.

Có lần trong lúc tàn sát trong chiến tranh gần phân nửa các sư đoàn Pháp ở mặt trận phía tây nổi loạn. Mặc dù nguyên nhân chính của vụ binh biến này là do binh lính được phái đi “quá nhiều” hết lần này đến lần khác đều bị sát hại làm suy sụp nhuệ khí của binh lính, một nguyên nhân khác là do tin cách mạng cuối cùng dẫn đến hình thành chính quyền cộng sản ở Nga.

Có thể việc phong thánh cho Thánh nữ Joan ít ra có phần nào đó là động cơ chính trị để phục hồi niềm tự hào của người Pháp trong các truyền thống quân sự trong khi đồng thời chống chủ nghĩa cộng sản, cơ sở chính của nó là thuyết vô thần hay không?

Điều này đưa chúng ta trở lại với những phản ứng tương phản của Vatican về vụ sát hại cha Popieluszko và Đức cha Romero.

Vị linh mục người Ba Lan rõ ràng là thách thức một chế độ chính trị cộng sản.

Đức tổng giám mục của Salvador đương đầu với một hệ thống chính trị tuyên bố chống cộng và khẳng định bảo vệ Giáo hội và xã hội khỏi sự thâm nhập của thần học tự do cánh tả.

Tuy nhiên, việc Đức cha Romero đứng về phe những người mà những người phái tả vô thần cũng thường ủng hộ hay khẳng định ủng hộ đó là người bất lực, người nghèo, người bị áp bức, người bị gạt ra bên lề xã hội, khiến ngài bị nghi ngờ ở Rôma.

Vatican vốn ưu ái vị linh mục người Ba Lan đương đầu với chủ nghĩa vô thần phái tả.

Thật khó hiểu là vụ tàn sát cả làng và vụ giết hại một vị tổng giám mục đều được xem là vô thần cho dù thủ phạm có miêu tả bản thân như thế nào.

Nhưng việc Đức cha Romero nói thẳng thắn làm áy náy các vị giám chức thoải mái thể xác ở Rôma lại không thoải mái về mặt luân lý bởi việc ủng hộ những lời phê phán của phái tả. Và do đó quá trình phong thánh cho Đức cha Romero bị dang dở ngay cả trong lúc người dân ở El Salvador theo truyền thống phong thánh địa phương phổ biến thời xưa.

Hiện nay chúng ta có một vị giáo hoàng nhắc chúng ta nhớ rằng hòa bình đích thực không phải là “cái cớ biện minh cho một cơ cấu xã hội bịt miệng hay xoa dịu người nghèo, để những người giàu có hơn có thể bình thản ủng hộ lối sống của họ trong khi những người khác phải cố gắng xoay xở hết mình. Nhu cầu về phân phối của cải, quan tâm đến người nghèo và nhân quyền không thể bị ngăn cản dưới chiêu bài tạo ra sự nhất trí trên giấy tờ hay hòa bình tạm bợ cho một nhóm thiểu số mãn nguyện. Phẩm giá của con người và lợi ích chung được đặt trên sự an ủi những người không muốn từ bỏ đặc quyền của họ. Khi những giá trị này bị đe dọa, cần phải cất lên tiếng nói tiên tri”. (Evangelii Gaudium, 218)

Cha Jerzy Popieluszko và Đức cha Oscar Romero đã cất lên tiếng nói tiên tri đó.

Do đó cuối cùng dù để xoa dịu ông chủ người Mỹ Latinh hay vì nhận ra chính kiến của mình đã cản trở Giáo hội trong việc công nhận một vị thánh tử đạo nữa, các chức sắc Vatican đang xúc tiến quá trình phong thánh cho Đức cha Oscar Romero.

Giáo hội sẽ tôn phong thánh cho Đức cha Romero giống như tôn phong thánh cho bất kỳ người nào khác. Các ngài nhiệt thành đáp lại ơn Chúa như nhau. Giáo hội sẽ công nhận tấm gương của ngài và nêu lên cho thế giới noi theo; và việc đó sẽ có những hàm ý chính trị đối với tất cả những người có lòng tin.

Linh mục William Grimm thuộc dòng Maryknoll chịu trách nhiệm xuất bản của ucanews.com, sống ở Tokyo.

  • NGười gác cửa

    Trọng kính Lm. William Grimm .

    Con biết rằng trong đời tu trì có ba lời khấn Phúc âm : Vâng phục – khó nghèo – khiết tịnh. Con cũng thừa nhận rằng , con không hiểu chúng nặng nề như thế nào , nhưng trong nhìn nhận của một giáo dân , chúng đã rất khó gìn giữ trung thành. Ở đây , bài học của cha về sự siêu nhiên mà con vừa được nghe , giúp con hiểu được phần nào gánh nặng đó. Vì sự siêu nhiên cần tìm thấy chỉ nơi Đức Giêsu , mà Đức Giêsu đối với con vẫn còn xa lạ , nên luôn bị lấn át bởi những gì là chủ quan, tự nhiên, Cách khác , những điều chưa được mặc-khải cá vị dẫn đến một xác tín, thì những chuẩn mực nơi Chúa Giêsu , trong Thánh kinh , phụng vụ , giáo hội , thế giới , vẫn còn bị ngăn trở . Điều con ghi nhận chỉ còn lại là lĩnh vực Đức Tin của con , vốn không vững vàng và hay xao lãng . Có phải việc cầu nguyện, tin thác, sẽ làm nẩy sinh sự kiên nhẫn , trước sự vâng phục và một Thánh Ý Chúa , mà chỉ có đời sống của đức tin mới giúp vượt qua được.

    Có rất nhiều câu hỏi tại sao xãy đến , và cũng có rất nhiều giải đáp , nhưng chúng có dẫn đến kết quả rốt ráo , hay dẫn đến Chúa Giêsu ; là đường – sự thật – và sự sống với xác tín mời gọi và hiện thực đối với cuộc sống của con , . Một nghĩa nào , những giải đáp có giúp con hoàn thiện xác tín và tiến gần đến với Đức Giêu , hay không. Và con cũng biết , chúng là những cuộc vật lộn với Thiên Chúa , không dể gì vượt qua .

    Những khi trải qua thử thách trong thời gian dài , nếu không có sự hiện diện của Thiên Chúa can thiệp , thì chỉ dẩn đến những sự bế tắc, theo nghĩa tự nhiên nào đó, với những qui luật và sự vận hành của nó.

Liên lạc

Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây

© UCAN Vietnam 2017. | Giới thiệu | Chính sách riêng | Điều khoản sử dụng