UCAN Vietnam UCAN India UCAN China ucanews.com
UCAN Vietnam

Chuyện bài Hoa gợi nhớ quá khứ đẫm máu tàn ác

Cuộc bạo loạn chính trị ở Jakarta mới đây nhắc nhớ những cảnh tàn bạo trong năm 1998 và những năm giữa thập niên 1960

Ngày 2 tháng 12 năm 2016

Chuyện bài Hoa gợi nhớ quá khứ đẫm máu tàn ác

Những người Indonesia giận dữ đốt xe và các cửa hàng của người Hoa trong cuộc nổi loạn chống lại người Hoa vào tháng 5 năm 1998, làm thủ đô Jakarta sống trong kinh hoàng và để lại hơn 1.500 người thiệt mạng. Ảnh: AFP

Theresia Stefanus mới chỉ lên chín tuổi khi cuộc bạo loại bài Hoa làm rung chuyển Indonesia xảy ra vào tháng 5 năm 1998, cô bé chỉ có thể ở trong nhà với gia đình trong khu phố người Hoa ở Mangga Besar phía tây Jakarta.

“Tôi đã rất sợ hãi. Rất nhiều người đã đi ngang nhà cha mẹ tôi”, nữ tín đồ Tin Lành gốc người Hoa Lục kể với ucanews.com.

Cuộc tuần hành chính trị với hàng ngàn người tham dự muốn phế truất cựu tổng thống Soeharto biến thành bạo loạn. Mọi việc trở nên mất kiểm soát và những người quá khích bắt đầu tấn công vào tài sản và cơ sở kinh doanh của người Indonesia gốc Hoa.

Hơn 1.500 người được cho biết đã bị thiệt mạng. Hồ sơ ghi nhận có hàng chục vụ các cô gái gốc Hoa bị hãm hiếp. Sự việc năm 1998 là người ta nhớ lại vụ thảm sát giữa những năm 1960 mà mục tiêu là người gốc Hoa Lục và những người theo cánh tả, có khoảng 500.000 đến 2.000.000 người đã bị giết.

“Tạ ơn Chúa, không ai trong gia đình tôi là nạn nhân”, cô nói.

Vụ bạo loạn năm đó vẫn ám ảnh cô. “Đó là chấn thương nhẹ”, cô nói thêm.

Gương mặt cô Stefanus trở nên đăm chiêu một lần nữa khi những người nổi loạn phá hủy và cướp bóc các cửa hàng ở Penjaringan, phía Bắc Jakarta hôm 4 tháng 11 vừa qua, sau khi tuần hành chống lại thống đốc Basuki Tjahaja Purnama rồi trở nên mất kiểm soát.

Những người giận dữ tràn xuống đường Gedong Panjang, khu vực chính của người Indonesia gốc Hoa Lục, chiếm giữ đường phố trong 7 tiếng đồng hồ cho đến khi cảnh sát giải tán họ.

Ước tính có khoảng 150.000 người Hồi giáo cực đoan tuần hành đến Đền Istiqlal ở khu Trung tâm của Jakarta yêu cầu truy tố thống đốc Jakarta, một người gốc Hoa theo Tin Lành được biết đến tên là Ahok, vì bị cáo buộc tội mạo phạm.

Sự việc xảy ra vào đầu tháng Mười sau khi một đoạn video lưu hành trên Internet được cho là của ông đã xúc phạm kinh Quran. Hôm 16 tháng 11, cảnh sát đưa ông vào danh sách nghi can tội mạo phạm.

Cảnh sát cho biết bạo lực và cướp bóc không liên quan đến cuộc tuần hành. Những kẻ phá phách người gốc nước ngoài đến từ vùng lân cận và lợi dụng cuộc tuần hành như là cái cớ để gây ra bạo lực và hận thù.

Nhưng với Stefanus, phó chủ tịch Hội Phụ nữ Thế hệ Trẻ gốc Hoa Lục Jakarta ở Indonesia, cả hai việc tuần hành và bạo lực đều gây lên sự hãi.

“Thảm kịch của tháng 5 năm 1998 không trở lại nhưng tôi lo ngại”, cô nói.

Nỗi sợ hãi sâu sắc

Shelvi Kusumawardani, phụ nữ Hồi giáo 28 tuổi, làm việc trong nhà hàng trên cùng con đường đã rất lo lắng. Cô và người đồng nghiệp nhanh chóng đóng cửa nhà hàng và chạy ra phía sau khi những người nổi loạn tiến vào.

“Tôi đã rất sợ hãi. Tôi nghe mọi người đập vỡ kính cửa nhà hàng nhưng không nghe họ nói gì”, cô nói với ucanews.com.

“Đây là chuyện đầu tiên xảy ra giống với thảm kịch hồi tháng 5 năm 1998. Tôi e rằng thảm kịch sẽ lập lại”, cô nói.

Nhà hàng cô làm là một trong số 10 cơ sở kinh doanh được báo cáo là bị đập phá. Các cửa hàng bị nạn khác gồm 2 nơi bán đồ và một gian hàng thực phẩm.

Chủ gian hàng thực phẩm, Muhammad Ruslani cùng với những người khác đi trốn trong khi bàn và ghế gỗ của anh bị những người nổi loạn đốt còn đồ dùng và ly chén thì bị đập vỡ.

“Tôi quyết định bỏ trốn. Tôi chọn cách giữ mạng sống”, anh nói.

Người đàn ông Hồi giáo này ước tính bị thiệt hại khoảng 10 triệu rupia (khoảng 740 Mỹ kim).

Cảnh sát nêu danh sách 13 nghi can cướp bóc và 16 người khác trong danh sách truy nã.

Ám ảnh của thảm kịch tháng 5 năm 1998

Ricardi S. Adnan, nhà tâm lý học từ trường Đại học Indonesia, nói ám ảnh thảm kịch tháng 5 năm 1998 vẫn còn sâu đậm.

Trong khi hầu hết những người tham gia tuần hành tập trung vào mục tiêu chính là lên án việc mạo phạm, nhưng đám đông dễ xảy ra sự mất kiểm soát, ông nói.

“Rất dễ có những hành động ngoài sự kiểm soát ở trong đám đông như việc một bên thứ ba muốn gây ra tình trạng bạo lực cho mục đích riêng của họ”, ông nói với tờ The Jakarta Post.

Mona Lohanda, nhà sử học tại Văn khố Quốc gia Indonesia, tin rằng thảm kịch tháng 5 năm 1998 sẽ không lập lại cho đến khi chính quyền và lực lượng an ninh còn duy trì được hòa bình.

“Cảnh sát bây giờ có kỹ năng đối phó với người biểu tình tốt hơn. Dưới thời cựu tổng thống Soeharto, rất nhiều cá nhân binh lính công khai bài trừ người theo Kitô giáo”, bà nói với ucanews.com.

Khởi đầu việc bài Hoa

Nhìn lại chuyện phân biệt người Hoa Lục ở Indonesia hàng thế kỷ trước, bắt đầu vào năm 1740, tác giả Benny G. Setiono, người Indonesia gốc Hoa 73 tuổi, bàn đến trong cuốn Tionghoa Dalam Pusaran Politik (người Hoa Lục trong Cơn lốc Chính trị).

Năm đó, thời kỳ thuộc địa của Hà Lan, ít nhất 10.000 người Hoa bị thảm sát ở Batavia (bây giờ là Jakarta).

Vào năm 1946, ít nhất 600 người Hoa bị cáo buộc làm việc cho người Hà Lan bị giết. Trong 1959, đến lượt tổng thống Soekarno ban hành lệnh cấm người nước ngoài, bao gồm cả công dân Hoa Lục hay Đài Loan, kinh doanh ở vùng nông thôn. Kết quả là hơn 136.000 người Hoa đóng cửa các cơ sở kinh doanh và trở về nước.

Sau cuộc đảo chánh thất bại vào 1965, cộng đồng người Hoa ở Indonesia bị bố ráp trong làn sóng chống cộng sản. Đây là một trong những thời kỳ đen tối nhất trong lịch sử khi hơn 2 triệu người Hoa bị giết bởi cả chính quyền và bọn bất lương. Đến 1967, tổng thống Soeharto ban hành quyết định cấm tổ chức lễ Năm mới (Tết) của người Hoa.

“Phân biệt người Hoa là một câu chuyện dài”, Setiono nói với ucanews.com.

Tuy nhiên, sự phân biệt trong chính quyền đã qua từ lâu và ở trong dân chúng cũng không còn nhiều, ông nói.

“Vẫn còn các nhóm cực đoan lợi dụng tình cảm bài Hoa như là công cụ để giành quyền lực”, ông nói thêm.

Người Hoa ở Indonesia không phải là mục tiêu, họ không có nhiều quyền lực, ông đề cập đến trường hợp ông Ahok như là một ví dụ.

“Ông ta quá nhỏ bé. Mục tiêu chính không phải là ông ta nhưng mà là sự Thống nhất của Nước Cộng hòa Indonesia. Nước này sẽ thay thế nước Hồi giáo”, ông tiên lượng.

Bonar Tigor Naipospos, phó chủ tịch Viện Dân chủ và Hòa bình Setara, đồng ý rằng Ahok đang bị sử dụng như là để kích hoạt.

“Mục tiêu lớn hơn nhiều. Vấn đề ông ta không phải là người Hồi giáo và là hậu duệ của người Hoa”, ông nói.

Chuyện bài Hoa có thể nguy hiểm nếu xen lẫn tình cảm tôn giáo, ông cảnh báo.

“Rắc rồi sẽ xảy ra nếu chuyện dân tộc, nghèo đói và bất bình đẳng đi cùng với nhau, nó sẽ gây ra sự phản kháng kinh khủng. Điều này nguy hại cho tất cả chúng ta”.

Liên lạc

Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây

© UCAN Vietnam 2017. | Giới thiệu | Chính sách riêng | Điều khoản sử dụng