UCAN Vietnam UCAN India UCAN China ucanews.com
UCAN Vietnam

Cái nôi của Công giáo Trung Quốc đang chuyển biến theo hướng riêng

Khu vực bị ngược đãi tôn giáo tạo ra di sản ấn tượng nhưng đối mặt thách thức đổi mới công tác coi sóc mục vụ trước biến đổi xã hội

Ngày 9 tháng 2 năm 2018

Cái nôi của Công giáo Trung Quốc đang chuyển biến theo hướng riêng

Giáo phận Mindong được xếp vào một trong những địa điểm hành hương Công giáo lâu đời nhất ở Trung Quốc. Ảnh: Michel Chambon

Trong vài ngày qua, giáo phận Mindong trên bờ biển tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, lại thấy mình trở thành trung tâm thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế.

Các vị đại diện Tòa Thánh kêu gọi Đức cha Vincent Guo Xijin thuộc cộng đồng thầm lặng làm giám mục phụ tá cho giám mục địa phương bị vạ tuyệt thông Vincent Zhan Silu.

Nhưng trong khi có nhiều bàn tán về việc xem xét lại vị trí của hai giám mục nhưng rất ít người nói về giáo phận của họ.

Giáo phận này có lịch sử phong phú, được xếp vào trong số các địa điểm hành hương Công giáo lâu đời nhất tại Trung Quốc sau khi đức tin Công giáo được giới quý tộc địa phương truyền bá vào cuối thế kỷ 16 (xem cuốn Tổ tiên, trinh nữ & thầy dòng: Kitô giáo là tôn giáo địa phương vào cuối thời đế quốc Trung Hoa của Eugenio Menegon năm 2009)

Đây còn là nơi sinh của cha Gregorius Luo Wenzao, người chịu chức năm 1654 và là linh mục tiên khởi ở Trung Quốc, và cũng là quê hương của vị giám mục tiên khởi của Trung Quốc làm nên lịch sử một vài thập niên sau đó.

Và chính nơi đó Chen Zidong nổi tiếng năm 1650 khi trở thành trinh nữ sống đời thánh hiến đầu tiên tại Trung Quốc.

Mindong còn là nơi xuất phát cuộc tranh luận về lễ nghi nổi tiếng, cuộc tranh cãi giữa các thừa sai Công giáo về Khổng giáo và các lễ nghi Trung Quốc kéo dài từ thế kỷ 17.

Ngoài ra, Đức cha Francois Pallu, vị sáng lập Hội Thừa sai Hải ngoại Paris, được mai táng ở đó vào cuối thế kỷ 17 đến khi được hốt cốt năm 1913.

Theo thời gian trôi qua, các cuộc bách hại đến rồi đi, đạo Công giáo được lưu truyền trong các gia tộc trung thành. Nhiều dòng dõi như họ Luo, Guo và Jiang đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành đạo Công giáo địa phương.

Ngày nay, có hàng chục địa điểm hành hương Công giáo dọc sông Jiaoxi và ở các vùng núi trong giáo phận thu hút khách hành hương đến từ khắp Trung Quốc.

Trong khi đó, người Công giáo làm việc cẩn thận phục hồi phần mộ của các giám mục địa phương từ thế kỷ 18-19, cũng như các hang động các linh mục bị bách hại ẩn trốn trong đó và phần mộ của các vị tử đạo trong thời Cách mạng Văn hóa từ năm 1966-1976.

Giáo phận cũng chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế và biến đổi xã hội mạnh mẽ làm biến đổi sâu sắc tất cả các khu vực xã hội, bao gồm Giáo hội.

Chẳng hạn, từ thập niên 1990 nhiều người Công giáo thầm lặng chuyển đến các thành phố lớn của Trung Quốc như Thâm Quyến, Quảng Châu hay Thượng Hải và khởi nghiệp kinh doanh ở đó.

Ngày nay, có nhiều doanh nghiệp thành đạt là người Công giáo mộ đạo trong nước này.

Tương tự với cách Cao Nanlai miêu tả các “Ông chủ” Kitô hữu Tin lành ở Ôn Châu, Trung Quốc (xem cuốn sách năm 2010 của ông có tựa đề Các Kitô hữu xây dựng Giêrusalem của Trung Quốc, quyền lực, và địa vị ở Ôn Châu đương thời), những người Công giáo doanh nhân này thật sự là các nhà yêu nước tận tâm ủng hộ chính sách kinh tế của Bắc Kinh.

Mặc dù họ hy vọng nhà nước chấp nhận việc họ dấn thân cho Giáo hội Công giáo nhiều hơn, họ tự hào về những gì Trung Quốc đã đạt được. Vị trí xã hội chính trị của người Công giáo ‘không chính thức’ đa dạng và nhạy cảm hơn nhiều so với nhiều bản tin khẳng định.

Đức cha Guo – một người yêu chuộng hòa bình và đối thoại – đứng đầu một giáo phận “thầm lặng” đa dạng, năng động và phát triển nhanh.

30 linh mục triều không chính thức không được đào tạo về thần học và mục vụ trong khi lối sống địa phương đang thay đổi nhanh chóng.

Rõ ràng, giáo phận đứng trước một thách thức cấp bách cần thay đổi công tác coi sóc mục vụ, trước đây vốn áp dụng cho lối sống nông thôn nhưng bây giờ không còn tồn tại nữa.

Tuy nhiên, Đức cha Guo có thể duy trì sự hiệp thông ở Mindong, khác với giáo phận Phúc Châu gần đó, người Công giáo thầm lặng ở đây bị chia rẽ thành hai cộng đồng đối lập nhau trong những năm gần đây.

Nhóm chính thức trong giáo phận chỉ có 10% trong tổng số người Công giáo địa phương, nhưng họ cũng năng động không kém.

Như tôi đã đưa tin tháng 10 năm ngoái, người Công giáo chính thức trong Thành phố Fu’an thuộc Phúc Kiến rất sùng đạo và thành công trong việc thành lập và mở rộng một viện dưỡng lão hiện đại.

Giám mục Zhan, đứng đầu giáo phận chính thức, một người vẫn còn bị Tòa Thánh phạt vạ tuyệt thông nhưng thỉnh thoảng được các giám mục nước ngoài viếng thăm, có thể thương lượng với chính quyền địa phương về việc xây dựng một nhà thờ chính tòa mới ở Ningde cũng như kêu gọi công chúng quyên góp cho dự án này.

Nhà thờ chính tòa đầy ấn tượng này quay mặt ra biển, sẽ khánh thành vào năm tới. Có thể một số người cho rằng nhà nước Trung Quốc đang “mua chuộc” người Công giáo địa phương; nếu thế thì vị trí và kích thước nhà thờ chính tòa này cho thấy họ sẵn sàng trả giá cao để làm việc đó.

Vùng phía nam giáo phận cũng chứng kiến số người Tin lành gia tăng. Được Giáo hội Anh giáo truyền bá vào cuối thế kỷ 19, nhiều cộng đồng Tin lành nhỏ hiện nay nằm rải rác khắp giáo phận. Một cộng đồng ở hạt Luoyuan thậm chí đang thu hút hàng ngàn người trẻ và ảnh hưởng đến toàn tỉnh.

Mạng lưới Kitô giáo chính thức này hiện đang xây một nhà thờ lớn đắt tiền do tư nhân tài trợ. Nhà thờ do một kiến trúc sư người Đức thiết kế nhắm vào những người thuộc tầng lớp trung lưu, giàu có thích mua căn hộ trong các dự án phát triển thành phố mới.

Tóm lại, thật giản dị thái quá khi miêu tả người Công giáo thuộc Mindong là hai nhóm cạnh tranh và không thay đổi bị kẹt trong cuộc cạnh tranh quyền lực giữa Tòa Thánh và Bắc Kinh. Họ luôn đa dạng hơn thế, và sự biến đổi nhanh chóng của Trung Quốc đang thúc đẩy họ phát triển xa hơn.

Người Công giáo thầm lặng không phải là một nhóm dựa trên gia tộc chỉ tập hợp phía sau giám mục. Và người Công giáo chính thức không chỉ theo chính sách được cho là thống nhất của đảng Cộng sản Trung Quốc. Đối với tất cả họ, quan hệ với nhà nước chỉ là một trong nhiều thách thức, và nhiều người sẽ nói đó không phải là thách thức lớn nhất.

Liên lạc

Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây

© UCAN Vietnam 2017. | Giới thiệu | Chính sách riêng | Điều khoản sử dụng