UCAN Vietnam UCAN India UCAN China ucanews.com
UCAN Vietnam

Hình mẫu Việt Nam giúp thúc đẩy thỏa thuận giữa Vatican và Trung Quốc

Vatican có sẵn sàng công nhận Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc không?

Ngày 10 tháng 10 năm 2018

Hình mẫu Việt Nam giúp thúc đẩy thỏa thuận giữa Vatican và Trung Quốc

Đức Hồng y Quốc vụ khanh Tòa Thánh Pietro Parolin tại một nghi lễ bên ngoài đấu trường La Mã hôm 24-2. Ngài bắt đầu quá trình dẫn đến thỏa thuận gần đây giữa Trung Quốc và Vatican về bổ nhiệm giám mục. Ảnh: Andreas Solaro/AFP

Năm 2002, Đức Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô quyết định tăng cường nỗ lực tiến hành phục hồi quan hệ với 2 nước cộng sản chính ở châu Á đó là Trung Quốc và Việt Nam khi bổ nhiệm Đức ông Pietro Parolin làm thứ trưởng ngoại giao Vatican.

Cải thiện quan hệ với các nước cộng sản vô thần là trọng tâm chính của Đức Giáo hoàng người Ba Lan, ngài tiếp tục thực hiện chính sách Ostpolitik lâu dài của Vatican dành cho các nước này.

Chính sách đó cơ bản là mở rộng đối thoại giữa Vatican với các nước cộng sản cầm quyền mặc dù họ thường xuyên đàn áp tất cả các tôn giáo, có ý đạt được những lợi ích nhỏ và làm việc hướng đến mục đích cuối cùng là bình thường hóa quan hệ.

Việt Nam và đặc biệt là Trung Quốc gây ra những vấn đề mới cho Vatican, vốn rất muốn bình thường hóa quan hệ với các các thuộc địa cũ của Pháp là Việt Nam, Campuchia và Lào, cũng như Trung Quốc, quốc gia chấm dứt 9 năm quan hệ ngoại giao với Tòa Thánh vào năm 1951, 2 năm sau khi cộng sản lên nắm quyền.

Tất nhiên, Vatican rất muốn công nhận các giám mục của các quốc gia mới độc lập như Lào, Campuchia và Miền Nam Việt Nam.

Năm 1994, Vatican thiết lập quan hệ ngoại giao với chế độ độc tài chuyên chế, mang tính dân chủ trên danh nghĩa tại Campuchia do đảng Nhân dân Campuchia của Thủ tướng độc tài Hun Sen cầm quyền từ năm 1986. Vatican không có quan hệ ngoại giao với cộng sản Lào và các nước trên có chung hội đồng giám mục Lào và Campuchia. Vatican có Đại Diện Tòa Thánh tại Lào, chức vụ này và chức vụ Sứ Thần Tòa Thánh tại Campuchia được trao cho Sứ Thần Tòa Thánh tại Thái Lan.

Đức ông Parolin, hiện nay là hồng y, có công hình thành nên các giai đoạn hòa giải ban đầu giữa Vatican và Việt Nam – một quá trình vẫn đang còn tiếp diễn – và cuối cùng dẫn đến thỏa thuận tạm thời giữa Tòa Thánh và Bắc Kinh về bổ nhiệm giám mục hôm 22-9, được Tòa Thánh hy vọng là bước khởi đầu hướng đến cải thiện quan hệ với Trung Quốc.

Đức Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô đạt một số tiến triển trong quan hệ với Việt Nam vào thời Đức ông Parolin được bổ nhiệm. Sau khi cuộc chiến giữa Mỹ và Việt Nam kết thúc (phương Tây gọi là Chiến tranh Việt Nam, Việt Nam gọi là Cuộc chiến chống Mỹ), Việt Nam nằm dưới sự cai trị của cộng sản.

Năm 1975, chính quyền đóng cửa các chủng viện trong nước nhưng cho phép mở cửa lại vào năm 1986, các chủng viện vẫn nằm dưới sự giám sát của chính quyền, và chỉ được tuyển sinh 6 năm một lần, với số lượng chủng sinh mới bị giới hạn nghiêm ngặt.

Năm 1980, Hội đồng Giám mục Công giáo Việt Nam (CBCV), vốn có mặt từ 1960 ở Miền Nam Việt Nam, tái thành lập trong sự hiệp thông với Tòa Thánh và chưa bao giờ bổ nhiệm giám mục mà không có sự chấp thuận của Đức Thánh cha.

Sau khi lên ngôi giáo hoàng năm 2005, Đức Thánh cha Bênêđictô XVI nêu rõ bình thường hóa việc bổ nhiệm trong Giáo hội với Hà Nội và Bắc Kinh là điểm trọng tâm của ngài.

Công việc của Đức ông Parolin có những tiến triển nhanh chóng và tháng 1-2007 Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sang thăm Đức Thánh cha Bênêđictô XVI tại Rôma. Năm 2008, giai đoạn thỏa thuận tiếp theo được Hà Nội chấp thuận và chính quyền xóa bỏ các quy định giới hạn số lượng chủng sinh, tạo nên sự gia tăng lớn về số lượng ứng viên linh mục và sau đó là linh mục.

Sau chuyến viếng thăm năm 2007, hai bên đã thành lập một nhóm làm việc chung vào năm 2009 với mục đích rõ ràng đó là làm việc hướng đến quan hệ ngoại giao.

Năm 2011, họ thông báo một thỏa thuận chứng kiến Vatican công nhận tất cả các giám mục Việt Nam và chọn tất cả các tân giám mục từ 3 ứng viên do Hà Nội trình lên.

Tháng 12-2017, nhóm làm việc chung nhóm họp lần thứ 7 tại Hà Nội, nhưng không rõ thỏa thuận cuối cùng có thể đi đến đâu. Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski, người mới được bổ nhiệm làm Sứ Thần Tòa Thánh tại Singapore và Đại Diện Tòa Thánh không thường trú thứ 2 tại Việt Nam gần đây, tham dự hội nghị thường niên của CBCV từ ngày 24-28/9 tại Thành phố Mỹ Tho.

Tình hình với Việt Nam ít phức tạp hơn nhiều so với Trung Quốc qua 3 điểm chính sau đây: Việt Nam có tỷ lệ người Công giáo lớn hơn nhiều, khoảng 7% dân số; số người Công giáo ở Việt Nam khoảng 8 triệu người; và đảng Cộng sản Việt Nam chưa bao giờ thành lập tổ chức Giáo hội riêng do nhà nước quản lý giống như Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc (CCPA).

Và không có những rắc rối về ngoại giao vì chỉ có một Việt Nam nhưng “2 Trung Quốc” mặc dù Vatican xem Đài Loan và Hồng Kông thuộc về Giáo hội Công giáo Trung Quốc mở rộng. Ngoài ra Vatican từ lâu đã có quan hệ ngoại giao với Đài Loan (Cộng hòa Trung Hoa). Theo chính sách “một Trung Quốc”, Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc chỉ thiết lập quan hệ ngoại giao với các nước không chính thức công nhận Đài Loan.

Tuy nhiên, rõ ràng là mô hình Việt Nam ít nhất ra cũng đã trở thành điểm khởi đầu cho cuộc thảo luận giữa Trung Quốc và Vatican về bổ nhiệm giám mục, và có dấu hiệu cho thấy mô hình này vẫn còn đang ảnh hưởng đến các cuộc thảo luận. Để thúc đẩy các cuộc đàm phán với Trung Quốc, Đức Thánh cha Phanxicô đã bổ nhiệm Đức Hồng y Parolin làm Quốc vụ khanh Tòa Thánh.

Tháng Giêng năm nay, Đức cha Joseph Ma Yinglin, chủ tịch Hội đồng Giám mục Giáo hội Công giáo Trung Quốc (BCCCC) và một trong 8 giám mục bị vạ tuyệt thông (một người đã qua đời), được Đức Thánh cha tha thứ và công nhận trong thỏa thuận ngày 22-9, đã đề cập đến mô hình này.

“Chúng tôi biết có một quá trình tuyển chọn giám mục tại Trung Quốc; đây là một trong các tiêu chí chính để thảo luận. Việc này có thể giống với cách làm của Việt Nam, biết rằng mỗi nước là một quốc gia độc nhất và có cách tiếp cận riêng về bổ nhiệm giám mục, đặc biệt là do bản chất của Trung Quốc”, ngài nói.

Đáng chú ý là Đức cha Ma nhắc đến Việt Nam ở một giai đoạn mà bối cảnh thỏa thuận ngày 22-9 được đặt trong đó. Trở ngại duy nhất ở giai đoạn này là vấn đề công nhận 7 giám mục Trung Quốc bị vạ tuyệt thông do Bắc Kinh bổ nhiệm nhưng không có sự chấp thuận của Tòa Thánh.

Vấn đề bổ nhiệm giám mục đã được giải quyết, giai đoạn tiếp theo đối với Tòa Thánh và Bắc Kinh hiện nay là vấn đề công nhận BCCCC. Việc này khơi lên một trong những điểm khác biệt chính giữa Việt Nam và Trung Quốc vì CCPA trên thực tế hoạt động song song với BCCCC.

Chẳng lẽ điều đó có ý nói lên rằng Vatican cũng sẵn sàng công nhận CCPA sao? Khó mà biết được Bắc Kinh sẽ không yêu cầu chuyện này trừ khi bằng cách nào đó họ cắt đứt quan hệ giữa chúng, hay hai bên giả vờ là mình không có mặt.

Tuy nhiên trước bất cứ điều gì ở đây, hai bên cần phải đi đến thỏa thuận về việc Bắc Kinh công nhận địa vị nào đối với khoảng 38 giám mục thuộc cộng đồng thầm lặng, đương chức hay nghỉ hưu, được Vatican bổ nhiệm nhưng không được Bắc Kinh công nhận.

UCAN Vietnam
Liên lạc

Đăng ký nhận bản tin UCAN Việt Nam miễn phí ở đây

© UCAN Vietnam 2017. | Giới thiệu | Chính sách riêng | Điều khoản sử dụng